Polska – Ukraina: partnerstwo kultur

Polska – Ukraina: partnerstwo kultur - Bogusław Bakuła

Urodzony 25 marca 1954 w Warszawie w rodzinie nauczycieli polonistów; syn Leszka Bakuły, poety, prozaika, krytyka literackiego, i Krystyny z Markowskich. W 1958 zamieszkał wraz z rodzicami w Ustce, gdzie w 1969 podjął naukę w Liceum Ogólnokształcącym im. M. Kopernika; w 1973 zdał maturę. W tymże roku podjął studia polonistyczne na Uniwersytecie im. A. Mickiewicza w Poznaniu (UAM); w 1977 uzyskał magisterium, ukończył jednocześnie specjalizację teatrologiczną. W okresie studiów włączył się w działalność opozycyjną, m.in. zajmował się kolportażem bezdebitowych czasopism i ulotek. W 1978-80 odbywał studia doktoranckie na Wydziale Historycznym UAM w Poznaniu. Pracował w tym czasie jako mechanik pojazdowy w Miejskim Przedsiębiorstwie Komunikacji w Słupsku (do 1981), następnie jako nauczyciel języka polskiego w szkole podstawowej w Poznaniu oraz w redakcji programów kulturalnych w Oddziale Telewizji Polskiej w Poznaniu (1981). Jako badacz literatury debiutował w 1979 artykułem pt. Autotematyzm we współczesnej kulturze artystycznej, opublikowanym w „Tygodniku Kulturalnym” (nr 13). W pracy naukowej zajął się literaturą polską XX w oraz badaniami porównawczymi w zakresie literatur Europy Środkowo-Wschodniej. Recenzje i artykuły drukował m.in. w „Integracjach” (1980,1983), „Studiach Polonistycznych” (1985, 1991), „Ruchu Literackim” (1986) oraz „Akcencie” (1987-88). Od 1980 należał do NSZZ „Solidarność”; od listopada 1981 był członkiem Komitetu Zakładowego Związku na UAM . W 1981 został zatrudniony na stanowisku asystenta w Zakładzie Teorii Literatury Instytutu Filologii Polskiej (IFP) UAM. W styczniu 1982 był założycielem, a następnie do 1989 członkiem zespołu wydawniczego i redakcyjnego poznańskiego pisma bezdebitowego „Obserwator Wielkopolski”; tu także publikował artykuły publicystyczne, recenzje oraz tłumaczenia z języka ukraińskiego (1982-90; podp. m.in.: A-tomek, (A.W.), AW, (a.w.), A. Wild., (A. Wild.), Adam Wildecki, BB, Jerzy Wipman, MÓL, Przemysław Poznański, red. dyżurny, Wildecki, Wipman oraz WAW i (k.a.w.)). W 1982 był redaktorem i spikerem pierwszych audycji podziemnego Radia „Solidarność” Regionu Wielkopolska. W 1985-88 mieszkał w Puszczykowie pod Poznaniem, gdzie założył podziemną drukarnię „Obserwatora Wielkopolskiego”; drukował tu m.in. czasopismo literackie „Bez Debitu”. W 1987 był we Francji na dwumiesięcznym stażu, ucząc się technik drukarskich i obsługi sprzętu poligraficznego. W 1989 uzyskał doktorat na podstawie rozprawy pt. Oblicza autotematyzmu w polskiej prozie powieściowej po roku 1956 (promotor prof. Edward Balcerzan) i otrzymał stanowisko adiunkta w Zakładzie Teorii Literatury IFP UAM. Publicystykę polityczną oraz kulturalną dotyczącą tematyki Europy Wschodniej i Środkowej zamieszczał w wydawanych w Paryżu pismach „Kontakt” (od 1988) i „Kultura” (1990-96; tu m.in. w 1992-93 cykl pt. Z prasy ukraińskiej) oraz w londyńskim „Orle Białym” (1990-2001). Nadto artykuły, szkice, recenzje, tłumaczenia z języka ukraińskiego, publikował na łamach m.in. „Czasu Kultury” (1989,1990, 2003), „Arkusza” (1991-93, 1995-97), „Biuletynu Polonistycznego” (1991), „Kultury Niezależnej” (1991), „Tekstów Drugich” (1994, 2006), „Życia i Myśli” (1994), „Kresów” (1996) i „Polonistyki” (1996, 2001, 2007). W 1994 i w 1998 współorganizował w Poznaniu międzynarodowe kongresy kultury pt. Kultura czasu przełomu. Współtworzył polsko-ukraińskie oraz polsko-czeskie projekty naukowe. Przebywał na zagranicznych stażach naukowych: w 1995 na Uniwersytecie im. I. Franki we Lwowie oraz w Instytucie Literatury im. T. Szewczenki w Kijowie, w 1996 na Akademii Kijowsko-Mohylańskiej w Kijowie, w 1997 na Uniwersytecie im. Masaryka w Brnie, w 1999 na Uniwersytecie Odeskim im. I. Miecznikowa. W 1994-96 otrzymywał stypendium Research Support Scheme, przyznawane przez Central European University w Budapeszcie, na napisanie pracy o poezji ukraińskiej (ukazała się w 1999 pt. Skrzydło Dedala).Nadto współpracował z Kijowskim Uniwersytetem Slawistycznym, Uniwersytetem Karola w Pradze, Uniwersytetem Palackiego w Ołomuńcu i Uniwersytetem Śląskim w Opawie. Organizował naukowe konferencje polsko-ukraińskie i polsko-czeskie oraz w latach późniejszych – polsko-węgierskie. W 1995 uzyskał na UAM habilitację na podstawie rozprawy pt. Człowiek jako dzieło sztuki. Z problemów metarefleksji artystycznej, a w 1996 otrzymał stanowisko profesora IFP UAM. W 1995-98 był członkiem redakcji czasopisma kulturalnego „Arkusz”. W 1998 został kierownikiem Pracowni Komparatystyki Literackiej (obecnie Zakład Komparatystyki Literackiej i Kulturowej) w IFP UAM. W 2000 otrzymał tytuł naukowy profesora. W tymże roku był stypendystą Ministerstwa Edukacji Narodowej w Czeskiej Akademii Nauk w Pradze. Od 2000 był współredaktorem, a od 2013 redaktorem naczelnym wydawanego przez Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk rocznika „Slavia Occidentalis”; w piśmie tym publikował artykuły i rozprawy oraz tłumaczenia z języków czeskiego i słowackiego (2000, 2002-04, 2006-07, 2009, 2011); w 2002 został członkiem tego Towarzystwa. W 2000-05 pracował równocześnie w Wyższej Szkole Humanistyki i Dziennikarstwa w Poznaniu. W 2003 otrzymał doktorat honoris causa Kijowskiego Uniwersytetu Slawistycznego. W 2004 był założycielem, a następnie został redaktorem naczelnym czasopisma poświęconego komparatystyce literackiej oraz studiom interdyscyplinarnym „Porównania”; na jego łamach publikował liczne artykuły oraz tłumaczenia z języków ukraińskiego, węgierskiego i czeskiego (2004-09, 2011, 2014). W 2005-08 pełnił funkcję rektora Wyższej Szkoły Zawodowej „Kadry dla Europy” w Poznaniu. W 2006-09 brał udział w międzynarodowym projekcie badawczym Das Andere Osteuropa – die 1960er bis 1980er Jahre.Dissens in Politik und Gesellschaft, Alternativen in der Kultur. Beitrage zu einer vergleichenden Zeitgeschichte realizowanym w Forschungsstelle Osteuropa na Uniwersytecie w Bremie. Był także kierownikiem zespołu badawczego w projekcie Polskie dziedzictwo kulturowe w nowej Europie. Transformacja w kulturze i literaturze polskiej 1989-2004 na tle przemian w kulturze Europy Środkowo-Wschodniej, prowadzonym w IBL PAN. Kontynuował twórczość badawczą oraz krytycznoliteracką, publikując w „Twórczości” (2005), „Odrze” (2007), „Akcencie” (2012-13), a także w czasopismach wydawanych za granicą, m.in. „Revue des Études Slaves” (Paryż; 1991), w ukraińskich: „Slovo ì čas” (Kijów; 1997, 2002), „Dyvoslovo” (Kijów; 2000), „Kritika” (Kijów; 2000, 2003, 2010), „Sučasnist’” (Kijów; 2002), a także w „Arhè” (Mińsk; 2003), „Osteuropa” (Berlin; 2004-05, 2009), „OS” (Bratysława; 2009), „Česká Literatura” (Praga; 2010), „Host” (Brno; 2010). W 2007 był współzałożycielem i następnie członkiem zarządu Polsko-Czeskiego Towarzystwa Naukowego we Wrocławiu. W 2009 otrzymał stanowisko profesora zwyczajnego na UAM w Poznaniu. W tymże roku zainicjował powstanie na Wydziale Filologii Polskiej i Klasycznej UAM oraz na Wydziale Historii UAM kierunku z zakresu filologiczno-historycznych studiów środkowoeuropejskich. Współpracował z Uniwersytetem im. Filozofa Konstantyna w Nitrze (od 2007), a w 2010 podjął współpracę z Katolickim Uniwersytetem im. P. Pázmánya w Piliscsaba na Węgrzech; z udziałem tych uczelni w 2012-14 realizował projekt międzynarodowy w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki Dyskurs postkolonialny w Europie Środkowo-Wschodniej 1991-2011: Polska, Węgry, Słowacja, Ukraina. Literatura, eseistyka, stan badań. Wyróżniony odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” (2001), przyznaną za działalność w drugim obiegu wydawniczym w 1981-89. Mieszka w Poznaniu. ! Uwagi: Oprawa lekko zarysowana i wytarta. Brzegi stron minimalnie zakurzone.