Polityka publiczna wobec ubóstwa i wykluczenia społecznego

Polityka publiczna wobec ubóstwa i wykluczenia społecznego - Ryszard Szarfenberg

Redaktorzy tej publikacji i autorzy zawartych w niej artykułów identyfikują się z polityką społeczną rozumianą jako nauka i działalność, która ma na celu tworzenie systemowych rozwiązań problemów społecznych, a w tym ubóstwa i wykluczenia społecznego. O ile ubóstwo jest kojarzone głównie z materialnymi aspektami życia (niedostatek tego, co zaspokaja podstawowe potrzeby), problem drugi przedstawiany jest jako zagadnienie dotyczące międzyludzkich więzi. Oba aspekty są uwzględniane w dyskursie o polityce społecznej, definiowanej przez Antoniego Rajkiewicza - naszego nestora i przewodnika - jako kształtowanie warunków życia i stosunków międzyludzkich. Pierwsze decydują
o poziomie zaspokojenia podstawowych potrzeb, a więc również o ubóstwie i zamożności. Drugie natomiast są kwintesencją myślenia w kategoriach integracji i wykluczenia społecznego - bez dobrej jakości i różnorodnych relacji z innymi trudno liczyć na udane uczestnictwo społeczne.
Połączenie ze sobą problematyki ekonomicznej i społecznej w perspektywie etycznej i normatywnej oraz podejścia systemowego jest charakterystyczne dla naszego myślenia o polityce społecznej. Wychodzimy przy tym poza krajowe problemy i ich całościowo ujęte rozwiązywanie. Uwzględniając wymiar między-i ponadnarodowy problemu ubóstwa, Polska należy do krajów lepiej sytuowanych, będąc przy tym członkiem dwóch elitarnych klubów: Unii Europejskiej i Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju. Obie organizacje skupiają najbogatsze społeczeństwa, które od dawna już realizują w praktyce idee polityki przeciwdziałania ubóstwu w skali globalnej. Przejawia się to wieloma inicjatywami zaliczanymi do kategorii pomocy rozwojowej, której beneficjentem była i jest również Polska (wewnętrzna polityka spójności regionalnej UE).
Pomaganie ubogim krajom można rozumieć analogicznie do pomagania ubogim osobom czy gospodarstwom domowym. W obu przypadkach zadawane są te same trudne pytania - jak pomagać skutecznie i efektywnie, jak wspierać, żeby nie zaszkodzić? Zmienia się tylko perspektywa - uwagę przenosimy z jednostek i rodzin na duże skupiska ludności identyfikowane terytorialnie (np. regiony, kraje).