Pod jarzmem tom I i II 1950

Pod jarzmem tom I i II 1950 - Iwan Wazow

Pod jarzmem (oryg. bułg. Под игото) – powieść Iwana Wazowa wydana po raz pierwszy w 1894.

Akcja dzieła toczy się między wiosną 1875 a kwietniem 1876. Do miasteczka Biała Cerkiew przybywa Iwan Kralicz, działacz bułgarskiego ruchu narodowego, zbieg z ciężkiego więzienia w Diyarbakır. Z pomocą miejscowego zamożnego gospodarza Marka Iwanowa, mnichów z miejscowego monasteru oraz doktora Sokołowa, mimo intryg nieprzyjaznego mu Kiriaka Stefczowa udaje mu się ukryć przed pogonią turecką i zamieszkać w miejscowości pod fałszywym nazwiskiem Bojczo Ognianow. Zaczyna organizować grupę spiskowców, część ogólnobułgarskiego sprzysiężenia dążącego do organizacji zbrojnego powstania niepodległościowego. Początkowo ma po swojej stronie poparcie jedynie niewielkiej grupy patriotów, z czasem jednak idea walki o wolną Bułgarię przenika do większości rodzin w Białej Cerkwi, w organizację powstania angażują się kobiety, młodzież, duchowni i zamożni gospodarze. Kralicz zakochuje się również z wzajemnością w Radzie Gospożynie, ubogiej, patriotycznie nastawionej nauczycielce.

Gdy zostaje ostatecznie wyznaczony termin powstania, nie osiąga ono spodziewanego zasięgu i poparcia. Nieliczni powstańcy zostają pokonani przez oddziały tureckie, kilka tysięcy Bułgarów traci życie w czasie akcji represyjnych wymierzonych w ludność cywilną. Po klęsce swojego oddziału Iwan Kralicz, doktor Sokołow i Rada zostają zaskoczeni w ruinach młyna przez Turków i giną po wymianie ognia.