Pisma Ks. Jana Koźmiana. Tom I, 1881 r.

Pisma Ks. Jana Koźmiana. Tom I, 1881 r. - Jan Koźmian

Ksiądz Jan Koźmian (ur. 27 grudnia 1814 roku we wsi Wronowie, zm. 20 września 1877 w Wenecji) – polski publicysta i działacz społeczny. Stanisław Egbert Koźmian był jego bratem, Zofia Przewłocka – siostrą, a Kajetan Koźmian – wujem.

Urodził się we wsi Wronowie w dzisiejszym województwie lubelskim w zamożnej ziemiańskiej rodzinie. Do szkoły chodził w Lublinie, a w Warszawie do liceum, gdzie w 1830 r. zdał maturę. W czasie powstania listopadowego był podoficerem artylerii. Po upadku powstania wyjechał do Francji. W Tuluzie ukończył studia prawnicze (1832–1838). Osiadłszy w Paryżu, podtrzymywał kontakty z Mickiewiczem, Goszczyńskim i Zaleskim. Był jednym ze współwydawców pisma Hotelu Lambert Trzeci Maj. współpracował z francuskimi działaczami katolickimi (de Montalembert, Veuillot).

Po samobójstwie żony (1853) rozpoczął (1857) studia teologiczne w Rzymie. Święcenia kapłańskie uzyskał w 1860, po czym został proboszczem w Krzywiniu. W 1870 już jako kanonik poznański towarzyszył arcybiskupowi w misji do pruskiej kwatery w Wersalu. Zamieszany w rzekome przygotowania zamachu na Otto von Bismarcka, aresztowany. Po wyjściu z więzienia, kierował ultramontańskim Kuryerem Poznańskim. Zmarł w Wenecji 20 IX 1877 wracając z Rzymu do Polski. O jego śmierci donosił nawet londyński The Times. Pochowany 29 IX 1877 w archikatedrze w Poznaniu, w jednej z kaplic pomnik autorstwa O. Sosnowskiego, 1880.

Był jednym z ojców polskiego pozytywizmu i wynalazcą terminu: praca organiczna.