Piękni XX-wieczni Polscy projektanci i graficy

Piękni XX-wieczni Polscy projektanci i graficy - Jacek Mrowczyk

Książka to efekt kilkuletniej pracy wielu osób. Przedstawia ona dorobek wybranych projektantów z XX wieku, podzielonych na trzy grupy w zależności od okresu, na który przypada cała ich twórcza aktywność albo najważniejsze osiągnięcia. Za cezury przyjęliśmy rok 1945, czyli zakończenie II wojny światowej, i 1980, który w Polsce zaznaczył się podpisaniem porozumień sierpniowych i powstaniem NSZZ „Solidarność” – wydarzeniami symbolizującymi początek przemian politycznych w Europie Środkowej. Na książkę składa się 57 rozdziałów prezentujących dorobek 64 twórców i wstępy do każdej z trzech wyodrębnionych części. Opisują one projektowanie graficzne danego okresu w szerszym kontekście kultury materialnej oraz zmian technologicznych, społecznych i politycznych, w które obfitowała historia Polski XX stulecia.

Nadrzędnym zamysłem publikacji jest pokazanie całego spektrum działalności mieszczącej się w szeroko rozumianym projektowaniu graficznym. Obok przedstawicieli awangardy (Strzemiński, Stażewski) w książce znaleźli się twórcy specjalizujący się w projektowaniu czasopism (Strzałecka i Żochowski, Lenk), znaków (Duszek, Śliwka), w grafice wydawniczej (Girs i Barcz, Freudenreich i Bokiewicz), w typografii (Półtawski, Heidrich), twórcy działający na granicy projektowania i reklamy (Gronowski, Lewitt i Him) czy ilustracji (Stanny, Starowieyski). Znaleźli się też wybitni artyści rzemieślnicy, zaskakujący kunsztem swoich prac (Lenart, Urbański). Choć staraliśmy się, by w publikacji nie dominował już dość dobrze opisany i udokumentowany plakat, nie mogło zabraknąć klasyków polskiej szkoły tej dyscypliny.

Być może najważniejszą zaletą książki okaże się przypomnienie projektantów wybitnych, ale z różnych przyczyn zapomnianych oraz zbadanie i udokumentowanie dorobku grafików, którym nie poświęcono do tej pory opracowań monograficznych. Do takich należą m.in. wyśmienici projektanci znaków i książek Tadeusz Pietrzyk i Jan Hollender czy plakacista i autor szaty graficznej 140 numerów słynnego „Projektu” Hubert Hilscher.

Punktem wyjścia do pracy nad naszą książką był zbiór artykułów zamieszczanych od roku 2001 w kwartalniku projektowym „2+3D”, który istnieje od 2001 roku. Warto również zaznaczyć, że jednym z założeń redakcyjnych było nawiązanie do opublikowanej już przez nas w 2013 roku książki Rzeczy niepospolite pod redakcją Czesławy Frejlich, poświęconej polskiemu wzornictwu XX wieku. Oba tomy miałyby szansę złożyć się na pierwsze całościowe ujęcie historii polskiego projektowania.

Książka po raz pierwszy została wydana przez Instytut Adama Mickiewicza, działający pod marką Culture.pl, w 2014 roku pod tytułem VeryGraphic: Polish Designers of the 20th Century.

W 2015 roku publikacja otrzymała nagrodę honorową w 55. Konkursie Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek jako jedna z Najpiękniejszych Książek Roku.