Pascha Ikony / Villa Dei Misteri - Jerzy Nowosilewski
"Pascha Ikony" - 197s.
"Villa Dei Misteri" - 179s.
Dwutomowy album "Pascha Ikony" oraz "Villa Dei Misteri" jest pierwszym wydawnictwem o malarstwie sakralnym Jerzego Nowosielskiego. (tekst w języku polskim, rosyjskim, angielskim)
W 80-lecie powstania Krakowskiej Parafii Prawosławnej pragniemy zaprezentować Państwu ową część wielkiego malarskiego i duchowego dzieła prof. Jerzego Nowosielskiego, jakim jest twórczość sakralna tego jednego z najwybitniejszych współczesnych malarzy polskich. Twórcze korzenie jego sztuki tkwią w wielkiej tradycji duchowości bizantyjskiej, tworząc na tle współczesnej sztuki polskiej i całej sztuki europejskiej zjawisko nowe i niepowtarzalne.
Wpływy Bizancjum dotarły na Ziemię Krakowską wraz z obrządkiem wschodnim już w wieku IX, i związane są z misją św. św. braci z Sołunia - Cyryla i Metodego, zwanych Oświecicielami Słowian. Niektórzy historycy wiążą je nawet z powstaniem biskupstwa Krakowskiego, założonego przez wygnanego z Moraw Nitrzańskiego biskupa Gorazda - następcy św. Metodego. Kilka wieków później Królowa Jadwiga, która ponoć sama czytała Biblię w języku słowiańskim, odnawiając Akademię Krakowską, zbudowała również tzw. Bursę Ruską. I wydaje się wielce prawdopodobnym, że Bursa musiała posiadać swojego kapłana obrządku wschodniego. I tak jak przed wiekami, w odpowiedzi na potrzeby wiernych, powstała w 1918 r. nasza prawosławna placówka duszpasterska. Była to cerkiew garnizonowa Wojska Polskiego. Po I wojnie światowej obszar Polski obejmował tereny na wschodzie i południu, zamieszkałe przez ok. 5 min wyznawców prawosławia. Stanowili oni znaczącą liczbę żołnierzy wśród wojsk Marszałka Piłsudskiego. Zaistniała zatem i teraz, jak w czasach Królowej Jadwigi, konieczność zaspokojenia ich potrzeb duchowych. Wówczas też pojawił się w Krakowskiej cerkwi XIX-wieczny ikonostas przeniesiony tu ze zlikwidowanej cerkwi w Miechowie, który w czasie generalnego remontu i konserwacji w latach 1991-92 uzupełniony został przez Prof. Nowosielskiego czterema ikonami. O dalszej pracy w cerkwi i kaplicy - refektarzu zaczęliśmy rozmawiać z Profesorem na uroczystościach 75-lecia Parafii. Tematem polichromii mieli być owi szermierze cnót chrześcijańskich, których święte życie związane było z ziemiami Rzeczypospolitej Trojga Narodów. Oczywistym więc było zacząć od św. św. Cyryla i Metodego, a skończyć na współczesnym nam św. Maksymie, Łemku, którego w 1994 r. wyniósł na Ołtarz Przemysko-Nowosądecki Władyka Adam z decyzji całego Synodu Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Tak więc powstałe pod ręką Profesora dzieło spina dwudziestowieczną klamrą słowiańską tysiącletnią tradycję naszego miasta i kraju, której średniowiecznym śladem są bizantyjskie freski w Kaplicy p.w. św. Krzyża na Wawelu. Do tej średniowiecznej tolerancji, a w obecnej dobie do ekumenicznego dialogu nawiązuje nasz album, w którym pokazane są obok siebie dzieła Profesora, stanowiące obiekt żywego kultu zarówno w Cerkwi Prawosławnej, jak i Rzymskokatolickim Kościele Krakowa. Praca ta powstała w pierwszym rzędzie dzięki życzliwemu wsparciu J. E. Najprzewielebniejszego Szymona, Arcybiskupa Łódzkiego i Poznańskiego, któremu hierarchicznie podlega Krakowska Parafia, oraz wszechstronnej pomocy światłych ludzi ze Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa, Zarządu Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych, Wydziałów Kultury oraz Ochrony Zabytków Urzędów Miejskiego i Wojewódzkiego w Krakowie, Galerii Słowiańskiej, a także naszych ekumenicznych przyjaciół z katolickich kościołów Metropolii Krakowskiej, i Parafii Ewangelicko-Reformowanej, a szczególnie jej pastora Feliksa Müchlemanna z Emmenbrücke w Szwajcarii.
