Opis Klasztoru i Cudownego Obrazu Matki Boskiej na Jasnogórze 1884r. - Zbiorowa Praca
Obraz Matki Boskiej Częstochowskiej (również Obraz Matki Bożej Jasnogórskiej lub Obraz Czarnej Madonny; w tradycji wschodniej częstochowska ikona Matki Bożej lub częstochowska ikona Bogarodzicy; cs. czenstochowskaja ikona Bożyjej Matieri) – wizerunek przedstawiający Maryję z Dzieciątkiem w typie hodegetrii[1] (praw. ikony), znajdujący się w najważniejszym i najbardziej uczęszczanym polskim sanktuarium maryjnym na Jasnej Górze w Kaplicy Matki Bożej pod opieką ojców paulinów w Częstochowie, nieznanego autorstwa otoczony szczególnym kultem religijnym wśród wiernych Kościoła rzymskokatolickiego oraz Cerkwi prawosławnej i uważany za cudowny[2]. Współcześnie jest jednym z najlepiej rozpoznawalnych symboli chrześcijaństwa w Polsce[3].
To, z czego znana jest Jasna Góra, to obraz Matki Boskiej Częstochowskiej. Namalowano go techniką tempery, na płótnie naklejonym na trzy sklejone deski lipowe. To, że twarz Matki Bożej jest na obrazie ciemna, nie było najprawdopodobniej zamierzeniem malarza. Kolor mógł ściemnieć, choć nie wiadomo dlaczego. Przy odpowiednio przygotowanej temperze nie powinno się tak stać. Przyczyną może być konserwacja wykonana w XV wieku. Niewykluczone, że obraz został pokryty werniksem, który z czasem ciemnieje.
Nie wiadomo, kiedy słynny wizerunek z Częstochowy został namalowany. Zdaniem badaczy mógł to być VI lub VII wiek, a nawet XIII lub XIV. Obraz był z pewnością kilkakrotnie przemalowywany. Nie znamy jego autora, ani miejsca, w którym powstał. Zakłada się, że powstał na Rusi, w Bizancjum lub - pod wpływem wschodniej kultury - we Włoszech. Obraz ten to "hodegetria", a więc w tradycji chrześcijańskiej ikona Matki Bożej z Dzieciątkiem Jezus na ręku - "tej, która prowadzi" lub "tej, która wskazuje drogę". Bliski mu jest wizerunek ikony bizantyjskiej z X w., który znajduje się w kościele Santa Maria Maggiore w Rzymie, a także ikona z XII w., przechowywana na Górze Athos w Grecji.
Pochodzenie obrazu starano się tłumaczyć za pomocą legend. Jedna z nich mówiła, że autorem dzieła jest św. Łukasz Ewangelista, a stworzyć go miał na desce ze stołu, przy którym jadła św. Rodzina - to przekaz z XV-wiecznego opisu "Translatio Tabulae Beatae Mariae Virginis, quam Sanctus Lucas depinxit propris manibus" ("Przenosiny tablicy Błogosławionej Maryi Dziewicy, którą święty Łukasz wymalował własnymi rękami").
Po napaści Rzymian na Ziemię Świętą w I w., chrześcijanie mieli uciec i ukryć wizerunek Maryi w jaskini w okolicach miasteczka Pella. Obraz po wielu latach miał trafić do kościoła w Jerozolimie, gdzie odnalazła go matka Konstantyna Wielkiego - św. Helena - i zabrała do Konstantynopola. Tam obraz przetrwał kolejne wieki, by w VIII w. - w obawie przed spaleniem - wywieziono go na Ruś. Według innych podań obraz trafił tam dopiero w XII w. W zamku w Bełzie miał natrafić na niego książę Władysław Opolczyk. Legendarne podania mówią, że Opolczyk miał widzenie, w którym Matka Boska nakazała mu założenie klasztoru obok Częstochowy i przeniesienie tam obrazu. Tak też się stało i - tu zaczyna się udokumentowana historia - w 1382 roku doszło do sprowadzenia do Polski zakonu Paulinów.
Kronikarz Jan Długosz pisał później w "Liber Beneficiorum": "Obraz Maryi Najchwalebniejszej i Najdostojniejszej Dziewicy, wykonany dziwnym i rzadkim sposobem malowania, o przeładnym wyrazie twarzy, która spoglądających przenika szczególną pobożnością - jakbyś na żywą patrzył".
Pierwszy dokument mówiący o pielgrzymce na Jasną Górę pochodzi z 1429 r. Był to list Władysława Jagieły do papieża Marcina V, w którym znalazło się poparcie dla prośby Paulinów o udzielenie odpustu pielgrzymom. Tam i w zapiskach Długosza znajdują się też wzmianki o cudach, jakich doznawali przybywający na Jasną Górę wierni. O cudach w tym miejscu pisał też papież Aleksander VI w 1493 r. Chodzi o przechowywany w Częstochowie dokument nadający klasztorowi przywileje odpustowe.
