Ogólne zasady prawa, 1916 r.

Ogólne zasady prawa, 1916 r. - A. Mogilnicki

Mogilnicki Aleksander (1875–1956), adwokat, prezes Sądu Najwyższego, pisarz prawniczy. Ur. 16 IV w Warszawie, był synem Konstantego (1845–1916) i Henryki z Żarnowskich (1850–1905), bratem Tadeusza (zob.). Ojciec, oficer w powstaniu styczniowym i więzień polityczny (1864–5), a następnie obrońca sądowy i od r. 1887 znany w Łodzi z pracy społecznej i zawodowej rejent, zapewnił synowi staranne i patriotyczne wychowanie. M. w r. 1892 ukończył gimnazjum w Łodzi, a w r. 1896 Wydział Prawa Uniw. Warsz. ze stopniem kandydata praw i dwoma medalami, srebrnym, który dostał w r. 1894 za konkursową rozprawę Teoria prawna Iheringa, i złotym otrzymanym w r. 1896 za Ustrój sądownictwa administracyjnego w Zachodniej Europie i w Rosji. Już w gimnazjum wypróbowywał uzdolnienia literackie w szkolnym pisemku, a w czasach studenckich brał udział w tajnej «Pomocy Bratniej» i w kółku «Jutrzenka», którego od r. 1894 był prezesem. Praktykę prawniczą odbywał w r. 1896 u adwokata Leona Błaszkowskiego, a w l. 1897–9 jako aplikant w Warszawskim Sądzie Okręgowym. W styczniu 1900 jako pomocnik adwokata założył w Łodzi kancelarię adwokacką, którą prowadził początkowo z adwokatem J. Czeraszkiewiczem, a następnie samodzielnie. W r. 1901 został adwokatem przysięgłym. Jako obrońca brał udział w wielu procesach politycznych przed Izbą Sądową i Sądem Wojennym, narażając się na szykany ze strony władz carskich. W jesieni 1905 był delegowany przez adwokaturę łódzką na zjazd «Ziemców» w Moskwie w celu wyjednania zmiany panującego w Łodzi systemu policyjnego. W r. 1906 był jednym z organizatorów gimnazjum polskiego «Uczelnia», w którym następnie uczył historii; równocześnie (od r. 1907) wykładał prawo handlowe na kursach S. Mantinbanda. W r. 1907 kandydował (bez rezultatu) z Łodzi na posła do Dumy z ramienia Zjednoczenia Postępowego. Należał do wielu instytucji łódzkich. Był członkiem zarządu oddziału Macierzy Szkolnej, Tow. Prawniczego, Komisji Szkolnej przy Magistracie oraz współzałożycielem i prezesem (1908–11) oddziału łódzkiego Tow. Kultury Polskiej (TKP), a po przeniesieniu się do Warszawy członkiem zarządu głównego tego Towarzystwa. W łódzkim oddziale TKP zorganizował bibliotekę udostępnioną publiczności w r. 1909. Stała się ona następnie zalążkiem Miejskiej Biblioteki Publicznej w Łodzi. Wygłaszał odczyty z dziedziny prawa, etyki, historii (w Łodzi, Zgierzu, Częstochowie, Warszawie), których liczba w tym czasie przekroczyła setkę. W l. 1908–11 studiował zaocznie prawo na UJ, gdzie w r. 1913 uzyskał doktorat. W r. 1911 przeniósł swą kancelarię do Warszawy i w r. 1914 zyskał duże uznanie obroną oskarżonych w głośnych procesach o «szyldy chełmskie» w Chełmie i Lublinie (por. artykuł M-ego w „Gazecie Sądowej Warszawskiej” z r. 1914 s. 143–6). Latem t. r. przebywał w Ustce na wakacjach; gdy wojna wybuchła, został jako poddany rosyjski internowany w Berlinie. W październiku 1915 powrócił do Warszawy i w dalszym ciągu prowadził adwokaturę.