Odrodzenie Akademii Wileńskiej 1730 - 1773

Odrodzenie Akademii Wileńskiej 1730 - 1773 - Ludwik Piechnik

AKADEMIA WILEŃSKA 1773-1780 Trwający od lat trzydziestych XVIII w. proces odradzania Akademii Wileńskiej1 został zachwiany w 1773 r. Oto bowiem po ogłoszeniu we wrześniu 1773 r. breve papieża Klemensa XIV Dominus ас Redemptor\ kasującego na całym świecie zakon jezuitów, przyszłość Akademii i jej profesorów była jeszcze nieznana. Profesorowie Akademii, tak jak inni eksjezuici prowincji litewskiej, przeszli pod zwierzchność biskupa wileńskiego Ignacego Massalskiego (1726 —1794)3 . Uzyskali oni prawo do beneficjów, urzędów i godności kościelnych, co zapewnić im mogło środki do życia. Jednak w początkowym okresie po kasacie nie było to sprawą prostą4 . Wśród jezuitów zapanowała atmosfera niepewności, która nasiliła się jeszcze bardziej, gdy we wrześniu 1773 r. pojawiły się koncepcje organizacji szkolnictwa po kasacie zakonu. Lawinę domysłów wywołał zapewne projekt biskupa kijowskiego Józefa Andrzeja Załuskiego (1702 —1774), proponujący utworzenie uniwersytetu nauk i sztuk wyzwolonych w Warszawie5 . Ponieważ Załuski negatywnie ocenił istniejące uniwersytety i nie określił ich przyszłości, to wśród profesorów zapanowała obawa, że Akademia Wileńska zostanie zlikwidowana. Projekt zakładał co prawda, że eksjezuici będą mogli znaleźć pracę w nowo utworzonym uniwersytecie, jednak jej nie gwarantował.