Od Berdyczowa do Rzymu II Obieg

Od Berdyczowa do Rzymu II Obieg - Jerzy Stempowski

Jerzy Stempowski - Jeden z najwybitniejszych polskich eseistów, epistolograf, pisarz polski i francuski. Urodził się 10 grudnia 1893 roku w Krakowie, zmarł 4 października 1969 roku w Bernie (Szwajcaria). Rozległa wiedza i łatwość opanowywania kolejnych języków obcych sprawiły, że Jerzy Stempowski należy do największych erudytów pośród dwudziestowiecznych pisarzy polskich. Łączył on solidną formację humanistyczną (świetna znajomość klasycznej literatury greckiej i rzymskiej) z nowoczesną wiedzą ekonomiczną i socjologiczną (w czasie studiów zagranicznych słuchał m.in. wykładów Guglielmo Ferrero i Vilfredo Pareto). Przykładem subtelnego wywodu o powiązaniach literatury (w tym wypadku: futuryzmu i surrealizmu) z przemianami ekonomicznymi może być przedwojenny esej "Chimera jako zwierzę pociągowe". Stempowski realizował się przede wszystkim jako eseista i korespondent - jego listy były swego rodzaju ćwiczeniami, w których wypróbowywał na odbiorcach niektóre myśli, skojarzenia i sformułowania. Jego eseistyka jest powściągliwa, stonowana, nie epatuje erudycją, choć też jej nie ukrywa (bo ukryć nie sposób). Kryje się za nią autorytet człowieka mądrego, bezkompromisowego w sprawach politycznych, niezależnego. Te eseje mają własny styl, rozpoznawalny po krótkich z reguły zdaniach, po których następują przystanki, jakby dla nabrania oddechu, albo dla przyswojenia kolejnego ładunku informacji czy refleksji. Inną cechą charakterystyczną tej eseistyki jest nieustanna obecność analogii historycznej i szerokiego kontekstu kulturowego, dzięki którym komentowane wydarzenia, zjawiska socjologiczne czy losy ludzi zyskują niespodziewane oświetlenie, jawią się od zupełnie innej strony.