Oblicze polityczne regionów Polski

Oblicze polityczne regionów Polski - Małgorzata Dajnowicz

Tematyka dotycząca regionów Polski jest przedmiotem zainteresowań naukowych od wielu lat. Pierwsze poważne badania dotyczące problematyki regionów podjęto w okresie kryzysu światowego, w latach trzydziestych XX wieku. Zaczęto wówczas intensywne rozważania na temat zróżnicowań regionalnych. W okresie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, kiedy to dążono do umacniania centralizacji państwa polskiego, zaniedbano tematykę podziałów regionalnych w Polsce. Zmiany w kwestii rozważań nad regionami naszego państwa zaczęły następować od 1989 roku. Politolodzy, socjolodzy, historycy, ekonomiści oraz przedstawiciele różnych innych dyscyplin naukowych podjęli ożywiony dyskurs naukowy na temat życia ludności w ujęciu regionalnym i lokalnym oraz stopnia odrębności i samodzielności regionów. Wciąż jednak widzi się potrzebę stawiania nowych pytań badawczych. Postępujący rozwój społeczno-ekonomiczny świata wymusza niejako nie tylko "przyspieszone" rozważania nad nową problematyką, ale nierzadko także korygowanie dotychczasowych ustaleń. Zainteresowanie naukowe szeroko rozumianym regionem uaktywniło się szczególnie w okresie ożywionych dyskusji nad jednością europejską z jednej strony i globalizacja z drugiej. Przedmiotem zainteresowania autorów publikacji stały się rozważania nad obliczem politycznym regionów Polski. Oblicze polityczne rozumiane jest jako funkcjonowanie pewnych tendencji politycznych, uwidacznianych we wpływach poszczególnych opcji politycznych (partii, nurtów). Z kolei zasięg wpływów politycznych najbardziej wyraziście ukazywany jest poprzez preferencje polityczne mieszkańców danego terenu. Region natomiast to terytorium o pewnej określonej specyfice, która jest podstawą do wyodrębnienia tego obszaru od pozostałych, także sąsiadujących z danym terenem ziem. W przeszłości, jak i obecnie, granice regionu wyznaczane były najczęściej poprzez granice naturalne. Pewnego rodzaju łącznikiem danego terenu oraz ośrodkiem scalającym i określającym kierunki życia spo-łeczno-gospodarczego i politycznego była (i jest) stolica regionu, określana często ośrodkiem centralnym. W podziałach na regiony uwzględnia się również odrębności ekonomiczne, także historyczne i kulturowe, to wszystko, co stanowi o tożsamości regionalnej wyodrębnionego terytorium. Wyróżnia się także na danym obszarze podregiony o odmiennej od pozostałych ziem regionu np. strukturze społecznej czy narodowościowej. Podstawowym celem opracowania było ukazanie wpływów politycznych wśród mieszkańców wybranych regionów Polski. Na sympatie i postawy polityczne ludności, zachowania wyborcze i aktywność obywatelską Polaków wpływ mają różne czynniki. Znaczenie odgrywają w tym miejscu kwestie związane ze strukturą społeczno-zawodową i narodowościowo-wyznaniową mieszkańców, szeroko rozumianymi uwarunkowaniami historycznymi, ze współczesną aktywnością społeczno-gospodarczą ludności, poziomem rozwoju regionalnego. Kluczowe pytania badawcze, które postawili autorzy dotyczyły w szczególności preferencji politycznych (wyborczych) mieszkańców, dynamiczności politycznej ujawniającej się w aktywności wyborczej, zasięgu wpływów poszczególnych stronnictw politycznych, roli i zakresu oddziaływania elit politycznych oraz ich wpływu na sympatie polityczne mieszkańców. Rozważano również nad przeszłością historycznych regionów Polski oraz wpływem dawnych podziałów regionalnych i politycznych na współczesne życie polityczne. Wciąż aktualne pozostają pytania dotyczące szczegółowych przyczyn zróżnicowania sceny politycznej poszczególnych regionów, szeroko rozumianych uwarunkowań zachowań politycznych Polaków. Przedmiotem zainteresowania referentów były różne, wybrane regiony Polski. Szczegółowej analizie poddawano zwłaszcza regiony przygraniczne: północno-wschodniej i północno-zachodniej Polski. Podejmowano tematy związane głównie ze współczesnym obliczem regionów Polski. Część artykułów dotyczyła także przeszłości polskich regionów, co pozwoliło na przybliżenie genezy współczesnych zachowań politycznych Polaków.