Oblicza kina Queer

Oblicza kina Queer - Małgorzata Radkiewicz

Tematem książki jest poetyka kina queer, przedstawiona z perspektywy teoretycznej, historyczno-kulturowej i artystycznej. Wstęp i rozdział teoretyczny pozwalają odtworzyć refleksję o nienormatywnej tożsamości płciowej i seksualności, oraz sposoby jej ukazywania w filmie aż do ukształtowania się tak zwanego New Queer Cinema. W nurcie tym znalazły odzwierciedlenie tezy i założenia teorii queer z początku lat dziewięćdziesiątych, ale także inne złożone zjawiska społeczno-kulturowe: aktywizm grup mniejszościowych, artystyczna kontrkulturowość, epidemia AIDS. W rozbudowanym rozdziale poświęconym NQC dominuje perspektywa kulturowa, pozwalająca oddać jego fenomen i osadzić go w kontekście czasowym, ale także akademickim (teoretycznym) i kinowym. W podrozdziałach poświęconych określonym problemom, takim jak drag, kamp, AIDS, zostają poddane analizie filmy, których głównym wyznacznikiem stylistycznym była alternatywność wobec konwencjonalnych obrazów tożsamości płciowej i seksualności. Środkiem wyrazu dla przedstawionych w książce twórców queerowych kina autorskiego, undergroundowego i artystycznego, ale także reżyserów z obrzeży głównego nurtu były zabiegi re-konstrukcji wizerunków i narracji związanych z osobami i kulturą queer. Stąd obecność w nich elementów gry intertekstualnej oraz postmodernistycznej stylistyki, wykorzystującej pastisz, ironię, estetykę kampu. Na wybranych przykładach można wyraźnie dostrzec, iż filmowa estetyka była równie queerowa co tożsamość i wizerunek bohaterów oraz twórców. Kolejne rozdziały książki wychodzą poza dekadę lat dziewięćdziesiątych i NQC, pokazując dynamikę i różnorodność queerowych form i poetyk filmowych, uwzględniając kino lesbijskie, biseksualne, a także wielokulturowe kino queer i Black Queer Cinema. W każdej z części książki istotne jest ukazanie kina queer jako zjawiska estetycznego i kultury filmowej – festiwalowej, prasowej – oraz alternatywnego sposobu czytania i reinterpretacji tradycji oraz historii kina. Tytułowe „oblicza” odnoszą się zarówno do queerowej postawy artystycznej, jak i stylu filmowego, a także postawy odbiorczej, zdefiniowanych w oparciu o wybrane koncepcje teoretyczne i wprowadzonych jako narzędzie do analizy wybranych filmów. Dobór filmów – z odmiennych kontekstów czasowych, o zróżnicowanej estetyce i problematyce – pokazuje, że kino queer jest zbyt złożone i zróżnicowane, by sprowadzić je do kliku schematów narracyjnych i wizualnych konwencji. Opowiada ono o nienormatywnych tożsamościach płciowych, traktując je, jak Judith Butler, jako rodzaj układanki – pozwalającej na „wielorakie zbieżności i rozbieżności”, bez konieczności domykania jakichkolwiek definicji. Także interpretacje filmów i omówienia rozmaitych zjawisk mają w książce charakter otwarty, skłaniając do reinterpretacji i dalszych lektur.