O rewolucjach makiawelizmie i postępie

O rewolucjach makiawelizmie i postępie - Thomas Babington Macaulay

Idea rewolucji, makiawelizmu i postępu stanowi jedną z najciekawszych triad pojęciowych w dziejach ludzkiej myśli. Łączy w sobie napięcie między tradycją a zmianą, między moralnością a skutecznością, między wiarą w doskonałość człowieka a przeczuciem jego ograniczeń. Historia tych idei to zarazem historia naszej cywilizacji – jej buntów, dążeń, odkryć i rozczarowań. Rewolucja, rozumiana nie tylko jako gwałtowna zmiana społeczna, ale i duchowe przebudzenie, jest jednym z najbardziej charakterystycznych znaków nowożytności. Człowiek od czasów Oświecenia coraz śmielej występuje przeciw zastanym porządkom, domagając się wolności, równości, sprawiedliwości, a nade wszystko prawa do samostanowienia. Jednak każda rewolucja niesie w sobie podwójną naturę: z jednej strony pragnienie naprawy świata, z drugiej zaś – niebezpieczeństwo przemocy, fanatyzmu i utraty ładu. To napięcie, obecne od rewolucji francuskiej po współczesne ruchy społeczne, ujawnia dramat ludzkiego dążenia do doskonałości, które często grzęźnie w chaosie i własnej sprzeczności.