O kiczu

O kiczu - Andrzej Banach

Uważano dawniej i dziś się jeszcze myśli, że kicz to sztuka licha, rycina z kotkiem, powieść o hrabinie. To stanowisko Banach pogłębia i rozszerza... „Prawo do kiczu jest prawem do tanich ideałów. Kicz jest dziełem pragmatycznym, szczyci się skutecznością środków, nie przebiera w sposobach. Ale cele jego są często godne pochwały. W walce dobrego ze złym opowiada się po szlachetnej stronie.Propaguje moralność i optymizm, przywiązanie do kraju, w kuchni pochwali smaczne gotowanie. Świat Disneya jest światem dobrej baśni, i przesadna dobroć dla zwierząt jest dowodem sympatii dla kogoś drugiego. Beznadziejna ofiara zajmuje w kiczu ważne miejsce. Kicz jest religijny nawet wtedy, gdy świętość zastąpiona zostaje pięknością. Kicz jest cnotliwy także w dziale najbardziej podejrzanym, to znaczy w erotyce. Jest pochwałą życia, entuzjazmem wobec pieknego ciała. Kicz jest ładym stereotypem. (...) Kicz jest uwodzicielski. W przeżyciu kiczu i w ocenie kiczu decyduje więc moc, z jaką zastępstwo wielkiej sztuki i schemat wielkich przeżyć działa. A przede wszystkim: kierunek Kto ma świadomośc nierzetelności sztuki, nie da jej się ująć; może nawet uzyskać z niej nowe doświadczenie. Ale kto pod wpływem wojskowego marsza gotów jest natychmiast walczyć z każdym wrogiem, ten nie ma prawa do kiczu.”