Nal i Damayanti 1921 r.

Nal i Damayanti 1921 r. - Antoni Lange

Z sanskryptu przełożył: A. Lange.

"(...) Jest to jeden z najpiękniejszych epizodów Mahâ-Bhâraty.

Treścią tej epopei są dzieje walki dwóch pokrewnych rodów, potomków Bhâraty, mianowicie rodów Kuru i Pandu. - Ród Pandu, ostatecznie złamany, traci ziemię i tron - i udaje się na lat czternaście na pokutę do lasu.

Dzieje walk obu pokoleń są opowiedziane w dwóch pierwszych księgach epopei. Trzecia księga opiewa pobyt Pandawów na puszczy. Królowie przepędzają czas na modłach, rozmyślaniach i rozmowie.

Autorowi (ściślej, autorom) poematu pozwala to na wtrącenie różnych epizodów, prawie nie związanych z treścią samej epopei. Bramini-poeci, ku pocieszeniu wygnanych królów, opowiadają im różne baśni już to o charakterze filozoficznym, już to czysto powieściowym.

Takim opowiadaczem jest Brhadaswa, który śpiewa im historyę Nala i Damayanti.

Sam przez się poemat ten stanowi całość odrębną i zamkniętą, a wzruszające dzieje miłości królewny i królewicza, ich szczęścia niezmierzonego i również ogromnego potem nieszczęścia, szaleństwo Nala, rozłączenie kochanków i ponowne ich zjednoczenie, wierność ich i stałość - typ mężczyzny szlachetnego, pełnego wyższej mocy ducha, choć złamanego chwilową namiętnością, a z drugiej strony postać kobiety subtelnej, delikatnej, tkliwej, ufnej, oddanej, pełnej wiary i poświęcenia: wzruszały niezmiernie dusze indyjskie, a za niemi i cały wschód azyatycki. (...)"

[fragmenty "Przedmowy"]