Morituri. Powieść w dwóch tomach, 1947 r.

Morituri. Powieść w dwóch tomach, 1947 r. - Józef Ignacy Kraszewski

Józef Ignacy Kraszewski (ur. 28 lipca 1812 w Warszawie, zm. 19 marca 1887 w Genewie) – polski pisarz, publicysta, wydawca, historyk, działacz społeczny i polityczny, autor z największą liczbą wydanych książek i wierszy w historii literatury polskiej. Pseudonimy literackie: Bogdan Bolesławita, Kaniowa, Dr Omega, Kleofas Fakund Pasternak, JIK, B.B. i inne. Kraszewski urodził się w Warszawie w ziemiańskiej rodzinie Jana i Zofii z Malskich. Rodzice mieszkali na Grodzieńszczyźnie w swoim majątku Dołhe koło Prużany. Rodzina pieczętowała się herbem Jastrzębiec, którego praprzodkom rodów herbowych poświęcił później powieść Boleszczyce. Matka szukała w Warszawie schronienia w obawie przed wojną francusko-rosyjską. Oboje rodzice pojawiali się w późniejszej twórczości Kraszewskiego jako wzorce postaci powieściowych. Ojciec, Jan Kraszewski (1788–1864), chorąży powiatu prużańskiego, został przedstawiony w roli seniora rodziny w Powieści bez tytułu (1855). Zofię Kraszewską (1791–1859) syn sportretował m.in. w Pamiętnikach nieznajomego (1846). Józef Ignacy był najstarszy z pięciorga rodzeństwa; najmłodszy brat Kajetan (1827–1896) także zajął się literaturą, był autorem opowiadań i powieści. Morituri vos salutant. Idący na śmierć, pozdrawiają was. Te słowa wybrane przez Kraszewskiego na motto powieści przewijają się przez cały utwór, uwydatniając nieuchronny charakter upadku żyjącej ponad stan arystokratycznej rodziny Brańskich. Historia osadzona w połowie XIX wieku ukazuje bezwzględność losu wobec tkwiącej mentalnie w dawnej świetności najwyższej warstwy polskiego społeczeństwa porozbiorowego.