Moje wspomnienia w Massalanach spisane

Moje wspomnienia w Massalanach spisane -

W tomie 8 serii Kresy w polskich pamiętnikach i listach (1795-1918), opublikowany został pamiętnik spisany z myślą o bratankach przez Jana Ordynata Bispinga. Zasadnicza treść pamiętnika powstała w latach osiemdziesiątych XIX wieku, a uzupełniona w ostatnich latach życia Autora. Kreśląc szczegóły dotyczące rodziny korzystał z własnego archiwum, przede wszystkim ze znajdujących się tam pamiętników spisanych przez jego ciotkę Natalię z Bispingów hrabinę Kicką. Do II wojny światowej pamiętnik przechowywany był w archiwum rodowym w Massalanach. Egzemplarz oryginalny zaginął. Prezentowana treść pamiętnika pochodzi z maszynopisu sporządzonego w 1934 r. i przechowywanego przez rodzinę Kossakowskich. Pamiętnik – oprócz opisanych losów rodziny wzbogaca wiedzę o życiu polskiej arystokracji w tym okresie. Zrelacjonowane są w nim także wydarzenia powstania styczniowego na Litwie oraz postawy tej warstwy społecznej wobec nich. Największą wartością pamiętnika jest obraz świata zaginionego – panorama elit ziemiańskich Kraju Północno-Zachodniego jakże różniącego się od innych ziem kresów, a tym bardziej Królestwa Polskiego. Pamiętnik ubarwiają opisy obyczajów starej Litwy, takie jak np. jarmarku w Zelewie – miasteczku w powiecie wołkowyskim.