Mikołaj Kopernik Życie i działalność naukowa 1898 r

Mikołaj Kopernik Życie i działalność naukowa 1898 r - Henryk Merczyng

Mikołaj Kopernik i, łac. Nicolaus Copernicus[a], niem. Nikolaus Kopernikus (ur. 19 lutego 1473 w Toruniu, zm. przed 21 maja[b] 1543 we Fromborku) – polski[c] polihistor: prawnik, urzędnik, dyplomata, lekarz i niższy duchowny katolicki, doktor prawa kanonicznego, zajmujący się również astronomią i astrologią[1], matematyką, ekonomią, strategią wojskową[potrzebny przypis], kartografią i filologią.

Kopernik jest najbardziej znany jako astronom – twórca heliocentrycznego modelu Układu Słonecznego i prawdopodobnie pierwszy heliocentryk w Europie od czasów starożytnej Grecji. Autor dzieła De revolutionibus orbium coelestium (O obrotach sfer niebieskich)[d] przedstawiającego szczegółowo jego wizję Wszechświata. Prace Kopernika – inaczej niż wcześniejsze koncepcje Arystarcha z Samos – dokonały przełomu i wywołały jedną z najważniejszych rewolucji naukowych od czasów starożytnych, nazywaną przewrotem kopernikańskim[2]. Z tego powodu heliocentryzm bywa nazywany kopernikanizmem[potrzebny przypis].

Pozostałe osiągnięcia uczonego to m.in. sformułowanie ilościowej teorii pieniądza i prawa Kopernika-Greshama w ekonomii. W geometrii płaskiej rozpowszechnił twierdzenie nazywane jego imieniem, choć nie jest jego pierwszym autorem. Kopernik to również tłumacz bizantyjskiego pisarza Teofilakta Symokatty na język łaciński, autor łacińskiego poematu Septem Sidera (Siedem Gwiazd) oraz map Warmii i innych terenów Prus.

Do funkcji administracyjnych i tytułów Kopernika należą:

generalny administrator biskupstwa warmińskiego po zgonie biskupa Fabiana Luzjańskiego,

komisarz Warmii (1521),

kanclerz kapituły katedralnej warmińskiej (1511–1513, 1520, 1524–1525, 1529),

opiekun stołu kapitulnego w latach (1526–1532),

zarządca kasy aprowizacyjnej (1513),

poseł lub wizytator dóbr kapitulnych w latach (1511, 1521–1522, 1531–1537, 1539),

kanonik warmińskiej kapituły katedralnej (od 1497)[3],

scholastyk wrocławskiej Kolegiaty Świętego Krzyża i św. Bartłomieja (1503–1538).