Mała panorama Racławicka

Mała panorama Racławicka - Józef Garbarski

Mała Panorama Racławicka to cztery olejne obrazy o dużej klasie artystycznej, szkice do Panoramy Racławickiej, autorstwa Wojciecha Kossaka i Jana Styki, namalowane w skali 1: 10 w stosunku do właściwego malowidła, które można oglądać we wrocławskiej rotundzie. Dzieło to posłużyło do zatwierdzenia realizacji pomysłu uczczenia setnej rocznicy bitwy pod Racławicami przez komitet organizacyjny Powszechnej Wystawy Krajowej we Lwowie.    Niniejszy katalog jest pierwszym obszernym opracowaniem dzieła, któremu jak dotąd badacze poświęcili niewiele uwagi, skupiając się na właściwym malowidle — Panoramie Racławickiej. Oprócz sześćdziesięciu kolorowych fotografii, ilustrujących dzieło w całej okazałości i w najdrobniejszych detalach, w katalogu reprodukowane są odnalezione niedawno w zbiorach prywatnych rysunkowe szkice do obrazu (np. rysunek przedstawiający kosyniera Bartosza Głowackiego, który czapką zasłania lont armatni), a także list Konstantego Górskiego adresowany do Jana Styki, który pokazuje, jak dalece fachowe wskazówki udzielone artystom przez Górskiego — znawcę wojskowości i umundurowania — wpłynęły na ostateczny kształt dzieła.    Bardzo interesująca okazuje się konfrontacja Małej Panoramy Racławickiej z jej wielką siostrą, umieszczoną dzisiaj we wrocławskiej rotundzie. Widoczne są m. in. różnice w opracowaniu szczegółów. Swój wyraźny ślad pozostawili też młodsi malarze, pracujący przy wielkiej Panoramie. Ponadto los był łaskawszy dla Małej Panoramy Racławickiej — zachowała się znakomicie w zamku w Krasiczynie. Nie przechodziła dramatycznych kolei dużej Panoramy, która znacznie ucierpiała w ciągu wielu lat tułaczki.