Lawina i kamienie - pisarze wobec komunizmu

Lawina i kamienie - pisarze wobec komunizmu - Anna Bikont

Bohaterami tej opowieści są pisarze, którzy po wojnie dali się uwieść komunizmowi. Niektórzy bez oporów, inni z obawami. Rozmaite było ich doświadczenie życiowe i rozmaite drogi, którymi dochodzili do zaangażowania. Tadeusz Borowski - jeden z najciekawszych młodych poetów Warszawy czasu okupacji, więzień Auschwitz, do kraju z Monachium wrócił dopiero w maju 1946 r. W początkach 1951 r. sztukę przedwojenną nazywał "służką sanacyjno-faszystowskiego ustroju, popierającą (...) Święty Krzyż i Berezę Kartuską". Kilka miesięcy później popełnił samobójstwo. Adam Ważyk poznał i zrozumiał naturę systemu chyba najwcześniej, już jesienią 1939 r., kiedy obserwował Lwów zajmowany przez Armię Czerwoną. Później oficer polityczny I Armii Wojska Polskiego, w 1955 r. autor legendarnego "Poematu dla dorosłych", symbolu zmian odwilżowych, które właśnie nadchodziły. Jerzy Andrzejewski - przed wojną autor katolickiej powieści "Ład serca", okupację spędził w Warszawie, bliski przyjaciel Czesława Miłosza, znajomy Anny i Jarosława Iwaszkiewiczów, bywalec ich domu w Stawisku, po wojnie autor m.in. "Popiołu i diamentu", propagator realizmu socjalistycznego, a w latach późniejszych jedno z najważniejszych nazwisk środowiska opozycyjnego. Tadeusz Konwicki - jako nastolatek żołnierz Armii Krajowej, repatriant z Wileńszczyzny, autor m.in. słynnej "Małej apokalipsy". Także inni, z jeszcze innymi życiorysami - Kazimierz Brandys czy Wiktor Woroszylski, jeden z tzw. pryszczatych, od 1952 r. student prestiżowego moskiewskiego Instytutu Literatury im. Gorkiego.