Lato

Lato - Edith Wharton

Edith Wharton jest najlepiej znana ze swoich bezpretensjonalnych portretów klasy uprzywilejowanej Nowego Jorku, którą przedstawiła np. w powieściach Świat zabawy i Wiek niewinności. Jednakże co najmniej dwa razy skupiła swą uwagę na na niezamożnych środowiskach Nowej Anglii. Jedną z powieści opisujących te społeczności była opublikowana w 1911 roku książka Ethan Frome. Za drugim razem był to niezwykle odważny jak na tamte czasy portret seksualnego przebudzenia młodej kobiety, opisany w niedługiej powieści Lato. Choć sama autorka nie poddaje swych bohaterów żadnym ocenom moralnym, to jednak w 1917 roku, kiedy powieść ukazuje się drukiem, naturalizm, z jakim Edith Wharton opisuje zachowania swoich bohaterów i ich zależność od nieokiełznanych i nieprzewidywalnych namiętności, staje się bezpośrednią przyczyną negatywnego odbioru powieści przez jej współczesnych. Dopiero czasy rewolucji seksualnej lat sześćdziesiątych sprawiają, że powieść staje się popularna, o czym świadczą liczne kolejne jej wydania. Wczesnym latem w niewielkim miasteczku North Dormer Charity Royall, adoptowana córka miejscowego adwokata,zauważa na ulicy młodego człowieka, którego styl bycia i ubranie świadczą, że przyjechał z dużego miasta. Poznają się później, w bibliotece, w której Charity pracuje jako bibliotekarka. Okazuje się, że młodzieniec jest architektem i poszukuje książek o wczesnym budownictwie Nowej Anglii. Lucius budzi w dziewczynie zupełnie nowe uczucia, z czasem opanowuje jej myśli zupełnie. Powoli dowiadujemy się o niezwykłym pochodzeniu dziewczyny. Wharton umiejętnie stopniuje napięcie, dostarczając kolejnych informacji na temat bohaterów, a także powoli odkrywając przez czytelnikiem ich prawdziwe, skrywane pod różnymi maskami oblicza, a wszystko to na tle przyrody, która dzięki naturalistycznym opisom znakomicie podkreśla aktualny stan duchowy głównej bohaterki. Powieść, pełna wewnętrznych konfliktów, moralnych rozterek i naturalistycznych opisów dowodzi, że Wharton jest jedną z największych przedstawicielek literackiego naturalizmu w literaturze amerykańskiej.