Lasy Ituri. Wspomnienia z podróży, 1928 r.

Lasy Ituri. Wspomnienia z podróży, 1928 r. - Leon Xiążę Sapieha

Leon Ludwik Sapieha (ur. 18 września 1803 w Warszawie, zm. 11 września 1878 w Krasiczynie) – polski książę, marszałek sejmu galicyjskiego, szambelan dworu królewskiego Mikołaja I Romanowa w 1830 roku, jeden z dowódców powstania listopadowego, odznaczony Orderem Virtuti Militari (1831), założyciel szkoły (późniejszej Akademii Rolniczej) w Dublanach, członek dziedziczny austriackiej Izby Panów, polski polityk i działacz gospodarczy w Galicji, zwolennik pracy organicznej.

Syn Aleksandra Antoniego Sapiehy i Anny z Zamoyskich Sapiehy. Ojciec Adama Stanisława Sapiehy i dziad kard. Adama Stefana Sapiehy. Studia prawnicze i ekonomiczne odbył w Paryżu i Edynburgu (od 1820 do 1824). Zaczął pracować w administracji w Królestwie Kongresowym. Po wybuchu powstania listopadowego wyjechał z Polski i wziął udział w misjach dyplomatycznych Rządu Narodowego we Francji i Wielkiej Brytanii. Potem wrócił, i wziął udział w powstaniu, w stopniu kapitana artylerii, m.in. w obronie Warszawy 6/7 września 1831 roku. Został odznaczony za obronę Warszawy orderem Virtuti Militari.Po klęsce powstania i konfiskacie dóbr położonych w zaborze rosyjskim (m. in. Teofipol, w 1835 roku), zamieszkał na stałe w Galicji w zaborze austriackim, (zakupił wówczas m.in. Krasiczyn i inne majątki koło Przemyśla). Pozbawieni swojej dotychczasowej rezydencji w Kodniu, Sapieha uczynił z Krasiczyna swoją rodową siedzibę. Był wybitnym politykiem i dobrym gospodarzem. Dbając o rozwój regionu, rozpoczął budowę warsztatów tkackich. Jego działalność przyczyniła się znacznie do złagodzenia biedy i poprawienia bytu okolicznej ludności. W 1864 roku jego żona – Jadwiga Sapieżyna sprowadziła do Krasiczyna siostry Służebniczki, które zajęły się pracą wśród niewykształconej i ubogiej ludności. Prowadziły także, w pobliskiej szkole, ochronkę.

Był Marszałkiem Sejmu Krajowego Królestwa Galicji i Lodomerii kadencji I–III w latach 1861–1875, działaczem Ruskiego Soboru, a także prezesem licznych instytucji finansowych, między innymi Galicyjskiego Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego, Galicyjskiej Kasy Oszczędności i Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego. Organizował także budowę kolei żelaznych i licznych zakładów przemysłowych.

Leon Sapieha był założycielem Akademii Rolniczej w Dublanach. Jego imieniem nazwano we Lwowie jedną z głównych ulic na Nowym Świecie, przy której wzniesiono główny gmach Politechniki Lwowskiej. Przy ulicy Kopernika nr 38 we Lwowie zbudował pałac, który po wojennych zniszczeniach przetrwał częściowo do naszych czasów. Miał kontakty z gronem przyjaciół z Hotelu Lambert w 1861. W 1863 roku nie wziął udziału w powstaniu styczniowym, ale wspierał je finansowo.

Był jednym z inicjatorów budowy głównych linii kolejowych w Galicji, m.in. linii Kraków-Lwów. W roku 1875 wycofał się z życia politycznego. Zmarł 1 września 1878 w Krasiczynie.