Kultura Polski średniowiecznej XIV - XV w

Kultura Polski średniowiecznej XIV - XV w - Jacek Banaszkiewicz

Kultura średniowieczna rozwijała się od końca V wieku do końca wieku XV. Średniowiecze było epoką, której kultura ściśle związana była z sytuacją, jaka miała miejsce w krajach europejskich. Decydujący wpływ miała na nią sytuacja wewnętrzna i zewnętrzna w państwie polskim.

Średniowiecze charakteryzowało się uniwersalizmem, czyli poglądem, według którego średniowiecze wypracowało charakterystyczny, jedyny dla swojej epoki styl. Uniwersalizm kultury średniowiecznej przejawiał się w braku kultur narodowych, wykształceniu się jednego wzorca – wedle, którego powstawały dzieła (wzorzec ten wypracowali duchowni).

Głównym poglądem średniowiecza, który wyznaczał uniwersalizm był teocentryzm, według którego Bóg - (teo) znajduje się w centrum zainteresowania człowieka, w centrum życia doczesnego, w centrum sztuki i literatury. Teocentryzm zwracał uwagę, że liczą się tyko sprawy związane z życiem wiecznym człowieka, nie jest istotne jak żyjemy na ziemi, tylko, aby człowiek żył tak, aby trafił do życia wiecznego. Za metodę uzyskania tego celu uważano umartwianie się. Kultura średniowiecza wypracowała wzór, według którego człowiek średniowieczny powinien postępować. Były to wzór ascety (św. Franciszka z Asyżu czy św. Wojciecha).

W kulturze średniowiecznej Europy uniwersalnym językiem była łacina, to właśnie w języku łacińskim powstał szereg dzieł literackich. Były one anonimowe. Wynikało to z przekonania teocentrycznego. Średniowieczną grupą osób, dzięki której doszło do rozwoju kultury byli duchowni, tak, więc głównymi ośrodkami życia umysłowego stawały się klasztory. Na szeroka skalę prowadzona była działalność franciszkanów, cystersów oraz dominikanów. Zasługuje na uwagę również fakt, że do klasztorów oddawani byli przeważnie chłopcy zaraz po urodzeniu lub ukończywszy wiek dziecięcy. Ojcowie klasztorni potrafili przez wiele lat, a czasem nawet przez całe życie zajmować się przepisywaniem ksiąg (byli to tzw. skrybowie).