Kronika papierni w Jeziornie od roku 1760

Kronika papierni w Jeziornie od roku 1760 - Teresa Górska (opr.)

Historię Papierni znamy dzięki Jadwidze Siniarskiej-Czaplickiej, badającej papiernictwo na Mazowszu oraz filigrany, czyli znaki wodne na papierze. W latach pięćdziesiątych XX wieku badaczka ta zwróciła uwagę, iż choć spisana tuż przed wojną w Papierni historia zakładu, w ślad za znaną literaturą podaje, iż fabrykę założono w XIX wieku w czasach Królestwa Polskiego, filigrany papieru z Jeziorny są dużo starsze. Odkryła, że papier na którym wydrukowano Konstytucję Trzeciego Maja posiada znaki wodne tego zakładu, choć miał on być założony w roku 1819. Najstarsze znaki na sitach papierniczych wskazywały, iż produkcję papieru rozpoczęto już w roku 1776. Przeszukując dokumenty odkryła, iż papiernia istniała już w roku 1778, gdy została wydzierżawiona przez Thiessa. Wreszcie odnalazła informację, iż papiernia w roku 1830 funkcjonowała w młynie wybudowanym w roku 1760 na rzece Jeziorce w miejscu obecnego Mirkowa. Na tej podstawie przyjęła publikując wyniki swych badań w roku 1958, iż Papiernia istnieć musiała już co najmniej w tym roku. Artykuł jej przyniósł jednak więcej pytań niż odpowiedzi. Autorka nie znalazła jasnego wytłumaczenia, dlaczego mowa jest o papierni w Jeziornie na gruntach Hieronima Wielopolskiego, podczas gdy Jeziorna jest od wieków wsią należącą do królów Polski. Nie zdawała sobie sprawy z istnienia dwóch oddzielnych wsi – Jeziorny Królewskiej i Jeziorny Oborskiej, w której istniały dwa różne młyny (o jednym młynie możecie poczytać tutaj a o drugim w tym miejscu). Bardziej jednak zastanawiała ją tajemnica pierwszego papiernika, którego inicjały widniały na filigranach, a który rozpoczął produkcję papieru stemplowego na polskich ziemiach. Pozostawał on nieznany. W roku 1960 autorka opisała historię Papierni wymieniając ustalonych przez siebie kolejnych właścicieli Papierni, których znamy dzięki niej, jak również dzięki niej wiemy, iż z Jeziorny pochodził papier na którym drukowano konstytucję, a rząd Tadeusza Kościuszki drukował banknoty. W roku 1961 na wieść o tych odkryciach w WZP opublikowano stylizowaną na rękopis Kronikę Papierni, uwzględniającą wszystkie te wiadomości. I w ten właśnie sposób był już tylko krok od zorganizowania w roku 1962 obchodów powstałej w roku 1760 Papierni... Które de facto były obchodami 202 lat wybudowania młyna zbożowego, w którym w roku 1830 działał zakład papierniczy. Obchody 225-lecia obchodzono już prawidłowo, w roku 1985