Kossecki Józef - Cybernetyka społeczna - Józef Kossecki
Cybernetyka społeczna, socjocybernetyka (gr. kybernetes - "sternik; zarządca", od kybernán - "sterować; kontrolować", ang. "Social cybernetics") - nauka o procesach, celach i metodach sterowania społeczeństwem.
Stosując metody matematyczne i statystyczne oraz analizę jakościową zachowań społecznych różnorakich podmiotów, "cybernetyka społeczna" dąży do określenia możliwości, warunków i skutecznych sposobów sterowania zjawiskami i procesami społecznymi. Interdyscyplinarny charakter "cybernetyki społecznej" polega na wykorzystaniu i integrowaniu dorobku cybernetyki ogólnej oraz dorobku takich nauk społecznych jak: socjologia, psychologia społeczna, politologia, prawoznawstwo, ekonomia itp. "Cybernetyka społeczna" jest związana także z teorią procesów informacyjnych w społeczeństwie, na nich bowiem opierają się w dużej mierze mechanizmy sterowania społecznego.
Przez długie wieki sztuka sterowania ludźmi była domeną wtajemniczonych, którzy zazdrośnie strzegli swego monopolu. Od czasu powstania "cybernetyki społecznej" sytuacja uległa pod tym względem istotnej zmianie. Cybernetyka - jako nauka o procesach sterowania - zaczęła wyjaśniać pewne ogólne prawidłowości występujące we wszelkich procesach sterowniczych, zaś "cybernetyka społeczna" - ogólne prawa rządzące procesami sterowania społecznego. Znajomość tych praw może być bardzo pomocna tym wszystkim ludziom, którzy czynnie uczestniczą w tego rodzaju procesach. Podobnie jak wszelka wiedza naukowa, również i wiedza z zakresu "cybernetyki społecznej" może być wykorzystana do różnych celów: z jednej strony można ją wykorzystać, aby sprawniej osiągnąć pozytywne cele społeczne, a z drugiej - w celu manipulowania ludźmi, czyli sterowania nimi wbrew ich interesom. Jednakże, nawet biorąc pod uwagę tę drugą możliwość, trzeba stwierdzić, że nic chyba nie może skuteczniej zapobiec manipulowaniu ludźmi, jak znajomość ogólnych praw "cybernetyki społecznej", bowiem manipulacja ludźmi może być skuteczna tylko wówczas, gdy jej technika nie jest znana tym, którzy jej podlegają.
Psycho- i socjocybernetyka tworzona była w krajach bloku wschodniego, zwłaszcza w ZSRR, przez niektórych naukowców jako propagandowa odpowiedź władz sowieckich na cybernetykę Norberta Wienera. Na zachodzie istniała i istnieje socjocybernetyka, lecz jej korzenie pochodzą z cybernetyki N. Wienera, a nie z cybernetyki rozwijanej w krajach socjalistycznych. Stalinowska “krytyka” cybernetyki jako "pseudonauki burżuazyjnej" zaatakowała przede wszystkim uczniów Wienera, jak prof. Jana Trąbkę. Jednakże wielu naukowców uważa komunistyczne klony cybernetyki za pseudonaukę, które zniknęły wraz z rozpadem ZSRR.
Odmienne podejście od cybernetyki rozwijanej na zachodzie i wschodzie reprezentowali przedstawiciele tzw. polskiej szkoły psychocybernetyki i cybernetyki społecznej, której głównymi przedstawicielami są Marian Mazur, Józef Kossecki, Zbigniew F. Zaniewski, Olgierd Cetwiński, Władysław Szostak, Jolanta Wilsz, czy Wiesław W. Szczęsny. Zasadnicza różnica tkwi w sposobie traktowania opisywanych zjawisk. Cybernetyka rozwinęła się w trakcie i po II wojnie światowej na skutek potrzeb praktycznych. To spowodowało, że dominujące znaczenie osiągnęła cybernetyka techniczna, która bada i opisuje zjawiska deterministyczne (także w ujęciu Norberta Wienera), w których określonemu bodźcowi zawsze odpowiada określone następstwo (reakcja). Taka geneza języka naukowego (pojęć) powoduje trudności w przedstawianiu niedeterministycznych zjawisk społecznych. Dodatkowym utrudnieniem jest częste traktowanie przez cybernetyków odrębnych przestrzennie obiektów jako osobnych systemów, mimo iż niektóre z nich spełniają takie same funkcje (są więc jednym systemem, co najwyżej składającym się kilku podsystemów). Zaś Marian Mazur opracował podstawy teoretyczne umożliwiające przedstawianie zjawisk społecznych w sposób ścisły (m.in. rozróżnianie funkcji systemów od oddzielności przestrzennej obiektów) i stochastyczny (prawdopodobnościowy), w którym określonemu bodźcowi może odpowiadać wiele różnych następstw (reakcji), zależnych od aktualnych stanów oddziałujących ze sobą systemów, bądź systemu i jego otoczenia (traktowanego jako system). Tym samym umożliwiają one opisywanie procesów rzeczywiście obserwowanych w społeczeństwie.
Spis treści:
Przedmowa;
Wstęp;
1.Społeczeństwo jako układ cybernetyczny;
2.Ogólny cybernetyczny model życia społecznego;
3.Normotyp cywilizacyjny;
4.Elementy socjodynamiki;
5.Ogólna charakterystyka procesów sterowania społeczeństwem;
6.Problemy sterowania socjomasy;
7.Problemy sterowania socjoenergii;
8.Problemy sterowania struktury społeczeństwa;
9.Analiza podstawowych systemów sterowania społecznego;
10.Cybernetyczny model ruchów społeczno-politycznych;
11.Cybernetyczna analiza walki politycznej;
12.Cybernetyczny model społecznego oddziaływania propagandy;
13.Cybernetyczna analiza polityki międzynarodowej;
14.Cybernetyczna teoria charakteru człowieka i jej zastosowanie w procesach sterowania społecznego;
! Uwagi:
Obwoluta zabrudzona , zarysowana i zakurzona.Brzegi stron zakurzone.Strony pożółkłe.
