Kościół naród człowiek

Kościół naród człowiek - Jan Żaryn

„Kościół, naród, człowiek. Opowieść optymistyczna o Polakach w XX wieku” Jana Żaryna to obszerny zbiór esejów i tekstów popularnonaukowych opracowanych w latach 2000. Książka liczy ok. 686 stron i została wydana przez Neriton w 2013 roku. Całość podzielona jest na trzy części, odpowiadające tytułowym kategoriom – „Kościół”, „Naród” i „Człowiek” – przy czym pierwsze dwie zajmują znacznie większą część tomu niż ostatnia. Autor, historyk specjalizujący się w dziejach Kościoła katolickiego w PRL-u oraz w historii nurtu narodowego, porusza wiele tematów: od relacji Kościoła z państwem, przez opis życia chrześcijańskiego w totalitarnych warunkach, aż po analizę stosunków polsko‑żydowskich i sylwetek wybitnych Polaków – także tych tragicznie zmarłych, jak ofiary katastrofy smoleńskiej. Żaryn celuje w pokazywanie aspektów, z których Polacy powinni być dumni, unikając jednak hagiografii – uwzględnia też trudne momenty, kontrowersyjne wybory i ludzkie słabości. Teksty opierają się zarówno na solidnej bazie źródłowej, jak i na przystępnej narracji, co sprawia, że książka jest zarówno wartościowa naukowo, jak i atrakcyjna dla szerokiego grona czytelników. Pod względem stylistycznym przypomina odejście od dominującej perspektywy hagiograficznej – autor odważnie nazywa zło po imieniu, stawiając je w kontekście historycznym i etycznym .