Koliszczyzna

Koliszczyzna - Władysław A. Serczyk

Koliszczyzna lub koliwszczyzna – wystąpienie ruskiego chłopstwa pańszczyźnianego, hajdamaków i Kozaków przybyłych z podległej Imperium Rosyjskiemu Siczy Zaporoskiej, skierowane przeciw szlachcie polskiej, ludności żydowskiej, Kościołowi unickiemu i rzymskokatolickiemu i istniejącemu ładowi społecznemu. Trwało od czerwca do lipca 1768 (podczas konfederacji barskiej) na Ukrainie Prawobrzeżnej i przejawiało się masowymi morderstwami Polaków, Żydów i duchowieństwa rzymskokatolickiego i unickiego, z których to pogromów największe rozmiary osiągnęła rzeź humańska. Przywódcami ruchu byli Maksym Żeleźniak i Iwan Gonta. Powstanie stłumione zostało przez wojska rosyjskie i polskie. Liczbę ofiar koliszczyzny szacuje się od 100 000 do 200 000 zamordowanych. Ukończył studia historyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz UMCS. W roku 1963 uzyskał doktorat, w 1968 habilitację. W latach 1976–1986 był profesorem UJ, gdzie od roku 1979 do 1981 pełnił funkcję prorektora. W latach 1974–1978 był dyrektorem Biblioteki Jagiellońskiej. Od roku 1986 do 1996 zatrudniony w Filii Uniwersytetu Warszawskiego w Białymstoku. W latach 1993–1996 pełnił funkcję prorektora Uniwersytetu Warszawskiego do spraw Filii w Białymstoku. Od 1997 profesor Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Rzeszowie, od 2001 Uniwersytetu Rzeszowskiego. Członek wielu organizacji, m.in. od 1993 przewodniczący Polsko-Ukraińskiej Komisji ds. Podręczników Szkolnych. Autor ponad 300 prac naukowych, z czego ponad 30 to książki. Członek Prezydium Komitetu Nauk Historycznych PAN w latach 1981–1985, członek PZPR w latach 1956–1981.