Kazania na wszystkie niedziele i święta, 1882r. - W. Łukaszewicz
Łebiński Władysław, pseud. Saława Władysław, Domarat (1840–1907), publicysta i działacz wielkopolski. Ur. 3 X w rodzinnym majątku Stążki w pow. świeckim, był synem Jana i Konstancji z Trembickich. Ojciec był więźniem politycznym w r. 1846. Ł-ego wychowywał wuj Stanisław Trembicki. Uczył się w gimnazjum chełmińskim, po ukończeniu którego (1858) studiował filologię i historię na Uniw. Wrocł. (1858–62). W czasie studiów w l. 1861–2 przewodniczył Tow. Literacko-Słowiańskiemu. W r. 1863 uzyskał doktorat na podstawie rozprawy De nuntiorum terrestrium in Polonorum Reipublicae origine, conditione, rebus gestis pars prior (1468–1668), (Vratislaviae 1863). Wkrótce po promocji pospieszył do powstania, po kilku miesiącach powrócił do Wrocławia. W r. 1867 rozpoczął karierę dziennikarską od pracy w „Gazecie Toruńskiej”. W r. 1870 przeniósł się do Poznania, gdzie pozostał do końca życia. Nabył w czerwcu 1871 drukarnię, założoną przez J. I. Kraszewskiego w Dreźnie, przywiózł ją do Poznania, rozwinął, sam nauczywszy się zecerstwa.
Jednocześnie rozpoczął Ł. długoletnią działalność organizacyjną (od r. 1870) w Tow. Przemysłowców Polskich. Ł. był najpierw w Komisji wykonawczej Komitetu Teatralnego, a następnie (od 1871) płatnym radcą w 3-osobowej Dyrekcji Spółki Akc. teatralnej. Udział w dyrekcji Tow. Oświaty Ludowej (1872) świadczył, że bliski był wówczas liberałom; przeciwnicy nawet zarzucali mu później, że popierał walkę rządu z Kościołem, w rzeczywistości sugerował możliwość porozumienia hierarchii polskiej z rządem nad głową Kurii. Rozwój oświaty propagował i później, należąc do założycieli Tow. Czytelni Ludowych (1880), w dyrekcji Towarzystwa sekretarzował od r. 1885, a potem pełnił funkcje redaktora. Działał także w innych stowarzyszeniach (Tow. Ubezpieczeń «Westa» jako członek rady nadzorczej, potem też dyrektor techniczny); w r. 1884 był radnym miejskim, w r. 1885 sekretarzem komitetu wyborczego dla wyborów w Poznaniu, a w r. 1886 współdziałał przy założeniu Banku Ziemskiego. W Tow. Przyjaciół Nauk (TPN) był sekretarzem (1875), następnie redaktorem „Roczników” (1882–9). W 1879 r. wysunął projekt nadania honorowej prezesury J. I. Kraszewskiemu, poniósł jednak porażkę. W 1889 ustąpił z zarządu. Najżywiej pracował w wydziale historycznoliterackim, w którym wygłosił kilka odczytów i zainicjował powstanie komisji do zbierania polskich nazw polnych.
W oparciu o posiadaną drukarnię rozpoczął pracę redaktorską od wydawania „Wiarusa” (1873–5), pisma «dla stanu średniego», rzucając w nim hasła pracy organicznej i unikania walki (zwłaszcza w cyklu artykułów Drogi wyjścia). W l. 1882–3 próbował w redagowanej przez siebie „Polnische Correspondenz” oddziaływać bez powodzenia na opinię niemiecką, a w r. 1886 wydawał i redagował „Trud”, efemeryczny tygodnik «dla Polskiej zarobkowości». Jak większość redaktorów nie uniknął więzienia, a brutalne traktowanie go wywołało interpelację K. Kantaka w Berlinie (1884). W latach osiemdziesiątych ugruntowały się jego poglądy umiarkowane czy wręcz ugodowe. W r. 1888 należał do komitetu witającego cesarzową Wiktorię. W czasie ery Capriviego brał udział w deputacji, która wręczyła min. R. Bossemu memoriał o stosunkach w szkolnictwie (1893) i przygotował wiec polsko-katolicki (1894). Miał też należeć do polsko-niemieckiego związku antysocjalistycznego. Będąc korespondentem pism we wszystkich zaborach, pisywał artykuły w duchu ugodowym do „Czasu” i petersburskiego „Kraju” (pod pseud. Domarat).
