Kategorie kultury średniowiecznej

Kategorie kultury średniowiecznej - Aron Guriewicz

Średniowiecze to epoka encyklopedii, "summ", "zwierciadeł". Właściwością każdej z tych "summ" był jej uniwersalny charakter, który cechował również średniowieczne "historie świata", pretendujące do ogarnięcia całej historii ludzkości, począwszy od Adama, aż do chwili jej napisania czy nawet do przyszłego końca świata. Ta tendencja do "globalnego ujmowania" przejawia się też w konstrukcji katedry, zbudowanej po to, by w świadomości wiernych pełnić rolę skończonego i doskonałego podobieństwa i widomego wcielenia boskiego kosmosu. Uniwersalizm średniowiecznej wiedzy wyrażał poczucie jedności i skończoności świata, ideę jego całościowego percypowania. Dlatego to filozofia nie mogła nie być służebnicą teologii (zresztą rola to wcale nie była uważana za poniżającą, przeciwnie, uwznioślała ją, jako że, po pierwsze, w dobrowolnej służbie średniowieczny człowiek w ogóle nie widział nic poniżającego, a pod drugie, służenie teologii mogło z punktu widzenia tej ostatniej tylko przybliżyć filozofię do prawdy bożej), historia świata przybierała kształt historii zbawienia, a każda praca o treści przyrodniczej przekształcała się nieuchronnie w kompendium obejmujące wszystkie aspekty wszechświata.