Katalog zabytków w Polsce tom X

Katalog zabytków w Polsce tom X - Izabela Galicka

Według ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami zabytkiem jest nieruchomość (np. pojedynczy budynek, cmentarz, historyczny układ urbanistyczny lub krajobraz kulturowy) albo rzecz ruchoma (np. dzieło sztuki użytkowej, obraz, rzeźba, znalezisko archeologiczne – np. artefakt), ich części lub zespoły rzeczy, które są dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowią świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, a których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na swoją wartość artystyczną, naukową lub historyczną. Obiekty takie mogą być wpisane do rejestru zabytków prowadzonego przez wojewódzkiego konserwatora zabytków.

Formami ochrony prawnej zabytków są:

wpis do rejestru zabytków,
wpis na Listę Skarbów Dziedzictwa
uznanie za pomnik historii,
utworzenie parku kulturowego,
ustalenia ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub w decyzji lokalizacyjnej
Z rejestru skreśla się otoczenie zabytku, w przypadku skreślenia z rejestru tego zabytku.

W Polsce w latach 1961–1973 wartość zabytku określała pięciostopniowa klasyfikacja (klasa 0 oraz klasy I-IV). Obecnie podział na klasy nie jest stosowany. Zasadniczo uważa się wszystkie zabytki za równie cenne, chociaż zabytki mające wyjątkową wartość Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej może uznać za pomniki historii. Najbardziej unikatowe zabytki mogą zostać wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.