Kapryśna wiosenka Historja jednego numeru 1929 r.

Kapryśna wiosenka Historja jednego numeru 1929 r. - Marja Buyno-Arctowa

Maria Jadwiga Buyno-Arctowa, pseudonimy literackie Jagmin, Ciocia Mania, J. Brzostek (ur. 16 lipca 1877 w Brzezinach pod Łodzią, zm. 13 czerwca 1952 w Dobrzanowie pod Siedlcami, pochowana na cmentarzu parafialnym w Żeliszewie Podkościelnym) – polska autorka utworów dla dzieci i młodzieży, redaktorka pism dziecięcych. Żona znanego wydawcy Zygmunta Arcta (1871–1935), z którym miała trzech synów: Michała juniora (1904–1944), Zbysława (1906–198?), oraz lotnika i pisarza Bohdana Arcta (1914–1973), członkini Naczelnego Komitetu Konfederacji Polskiej w 1919 roku.

Ukończyła Instytut Maryjski w Warszawie, Wyższe Kursy Żeńskie Literatury im. A. Baranieckiego w Krakowie, studiowała za granicą języki obce. Pracowała w redakcjach czasopism dla dzieci i młodzieży „Moje Pisemko” (redaktorka w latach 1902–1936), „Nasz Świat” (redaktorka w latach 1910–1915), „Rozwój” (1921) i „Małe Pisemko” (1928).

Debiutowała w 1890 r. wierszem Na widok trumny, wydrukowanym w piśmie „Światełko” pod pseudonimem Ciocia Mania; pierwszą książkę, rozprawę John Ruskin i jego poglądy wydała w 1901 r. Utwory drukowała w pismach, które redagowała, choć zwykle pod pseudonimami.

Od sierpnia 1939 r. mieszkała w Dobrzanowie pod Siedlcami. Po wojnie komunistyczne władze polskie skonfiskowały majątek Brzeziny. Zamknęły również wydawnictwo Michał Arct, którego była współwłaścicielką i w którym wydawała swoje książki oraz czasopismo „Moje Pisemko”. Po zaostrzeniu w 1949 r. polityki kulturalnej została objęta zapisem cenzury - otrzymała zakaz druku, a wszystkie jej książki wycofano z bibliotek. Dopiero po 1956 r. pozwolono na wznowienie kilku tytułów.

Napisała 67 książek dla dzieci i młodzieży. Do najbardziej znanych należą Kocia Mama i jej przygody (z elementami autobiograficznymi) oraz Słoneczko. W jej twórczości można wyróżnić powiastki, opowiadania, powieści obyczajowe, powieści fantastyczne, przeróbki polskich i obcych dzieł.

Buyno-Arctowa była w okresie międzywojennym najpłodniejszą pisarką dla dzieci i młodzieży. Bardzo popularne były jej powieści dla dziewcząt, np. Kocią Mamę i jej przygody do 1937 r. wznawiano siedmiokrotnie. W 1930 r. ukazała się jej powieść fantastycznonaukowa Wyspa mędrców, opublikowana w „Tygodniku Przygód i Powieści” (1929–1930, nr 1-40, wznowiona w latach 1990–1991 przez wydawnictwo Alfa). Inne utwory science fiction to Zielony szaleniec („Moje Pisemko” 1933, nr 1-53, wyd. osobne 1936) i Dziecko morza („Moje Pisemko” 1934, nr 1-43, 45-52 ; wyd. osobne 1937).