Kamienny świat 1948 r.

Kamienny świat 1948 r. - Tadeusz Borowski

Opowiadanie w dwudziestu obrazach. "Kamienny świat" - zbiór krótkich nowel Tadeusza Borowskiego, wydanych w Warszawie w 1948 roku. Określony przez autora "jednym obszernym opowiadaniem złożonym z dwudziestu samodzielnych części". Cykl był uzupełnieniem wizji "czasów pogardy", którą Borowski przedstawił uprzednio w "Pożegnaniu z Marią", oraz obroną własnego stanowiska, mocno wówczas atakowanego. W porównaniu z tomem poprzednim w 'Kamiennym świecie" pisarz rezygnuje z autorskiego medium - i odstępuje od przedstawiania "przeciętnej przetrwania" w warunkach hitlerowskiego obozu koncentracyjnego na rzecz obrazów bardziej jaskrawych ("Kolacja", "Śmierć Schillingera"), bardziej bezpośrednio czerpie z materiału autobiograficznego ("Opowiadanie z prawdziwego życia", "Podróż pulmanem"). Powojenną codzienność konfrontuje z doświadczeniem obozowym lub jego następstwami psychologicznymi (nie zawsze w sposób dość uzasadniony). Poszczególne nowele dedykowane są różnym pisarzom, z których utworami czy poglądami autor pośrednio polemizuj, uzasadniając własny program pisarski. Cykl jest kontynuacją, choć nie tak konsekwentnie jak "Pożegnanie z Marią", narrację behawiorystyczną, próbując możliwości, jakie daje forma krótkiej noweli. Motyw "kamiennego świata", pojawiający się już w debiucie poetyckim Borowskiego, stał się najbardziej uogólniającą formułą jego pisarstwa, używaną często jako tytuł pośmiertnych wyborów. Niekiedy również tytułem tym obejmuje się wszystkie krótkie formy prozaiczne Borowskiego, dalej uprawiane w "Opowiadaniach z książek i gazet".