Kafka Wybór prozy

Kafka Wybór prozy - Franz Kafka

To coś więcej niż popularność, niż moda. To uzależnienie, bez precedensu w całej historii literatury powszechnej, arcybogatej w autorów naprawdę wybitnych. I właśnie ono, nawiązując do słów Borgesa, obecnie chyba najbardziej utrudnia dostęp do spuścizny Kafki: często wydaje się, że nie sposób już jej czytać ot tak, dla samej przyjemności czytania, ta bowiem z miejsca musi ustąpić paraliżowi, wynikającemu z nadmiaru możliwości interpretacyjnych i wiedzy, którą bezwzględnie należy posiąść, a następnie stosownie spożytkować. Częstą formą neutralizacji takiego paraliżu jest ucieczka w stereotypy. Na temat Kafki krąży ich mnóstwo, tak że w tej konkurencji pisarz nie ma sobie równych pośród autorów ostatniego stulecia, niestety. A przecież wszystko mogło się potoczyć zupełnie inaczej! Wystarczyłoby, aby Max Brod, najbliższy przyjaciel i wykonawca testamentu, spełnił ostatnią wolę Kafki i spalił wszystkie pozostawione zapiski. Znalibyśmy wtedy jedynie te utwory, które zostały opublikowane za życia pisarza. Były wśród nich arcydzieła, lecz prawdopodobnie nie odegrałyby one w historii literatury i kultury tak znaczącej roli, jaka stała się ich udziałem później, kiedy pisarstwo Kafki zaczęto powszechnie uważać za proroczą zapowiedź dylematów, przed którymi stanął człowiek XX wieku. Kilku badaczy zwróciłoby na nie uwagę, kilku historyków i filologów poddało mniej lub bardziej dogłębnej analizie. To wszystko. Zresztą kto wie, może samemu Kafce taka sytuacja byłaby milsza, w końcu jako autor definiował się wyłącznie poprzez akt pisarski, nie poprzez publikacje i recepcję. I niewątpliwie poradziłby sobie bez nas, czytelników, pod tym względem był całkowicie samowystarczalny. Pytanie, czy my poradzilibyśmy sobie bez Kafki.