Jacobi Leodiensis Speculum Musicae

Jacobi Leodiensis Speculum Musicae - Joseph F. Smith

Speculum musicae stanowi unikatowe w swej objętości, wyczerpujące i twórcze podsumowanie dorobku łacińskiej teorii muzyki, począwszy od Boecjusza i przekazanej przez niego teorii antycznej, aż po zdobycze ars nova. Księga I Speculum poświęcona jest problemom metodologicznym (definicja muzyki, miejsce muzyki w systemie nauk, klasyfikacja muzyki) oraz teorii dźwięku i liczby. Księga II dotyczy problematyki konsonansu i rozpatruje pod tym kątem interwały od unisonu przez interwały wynikające z podziału całego tonu, aż po interwały złożone do podwójnej oktawy z wielką sekstą, stanowiącej ramy „wzorcowej” skali muzycznej G Graecum – ee duplicatum. Jacobus dokonał tam wnikliwej konfrontacji systemu pitagorejskiego z systemem heksachordalnym. W księdze III omówione zostało przede wszystkim zagadnienie proporcji. Księga IV prezentuje bardzo szczegółową klasyfikację interwałów w ramach ambitusu przekraczającego trzy oktawy; tu Jacobus podał definicję kadencji pojmowanej jako „pewien porządek i naturalne dążenie konsonansu mniej doskonałego do bardziej doskonałego”. Księga V poświęcona jest problemom podziału monochordu, zaś księga VI – problematyce musica plana. Ostatnia księga, w której Jacobus przedstawił poglądy na temat musica mensurabilis, zawiera m.in. polemikę z koncepcjami Johannesa de Muris i Philippe’a de Vitry, a w końcowych rozdziałach – krytykę innowacji wprowadzonych w okresie ars nova i obronę wartości reprezentowanych przez ars antiqua.