Interpretacja utworów organowych Jana Sebastiana Bacha w świetle źródeł XVIII wiecznych

Interpretacja utworów organowych Jana Sebastiana Bacha w świetle źródeł XVIII wiecznych - Radosław Marzec

„Jest coś absurdalnego w tym, że obecnie, przy końcu dwudziestego wieku chcemy, by utwór z 1729 roku wykonywać w duchu i z pomocą środków muzycznych z roku 18 70. Musi istnieć jakieś inne wyjście, lepiej odpowiadające naszym czasom.” Powyższe słowa napisane przez Nicolausa Harnancourta dotyczyły jego wykonania Bachowskiej Pasji wg Św. Mateusza. Dotykają jednak sedna sprawy obejmującej całokształt zagadnień związanych z tak zwanymi wykonaniami autentycznymi. Po śmierci Johanna Sebastiana Bacha jego muzyka kultywowana była jeszcze przez jakiś czas przez uczniów oraz synów. Pod naporem nowej estetyki rokoka, a później klasycyzmu odeszła w zapomnienie. Wraz z nią została przerwana tradycja wykonawcza. Pierwsza próba jej reaktywacji nastąpiła wraz z publicznym wykonaniem Pasji wg Św. Mateusza w 1829 w Berlinie pod dyrekcją Feliksa Mendelssohna-Bartholdy`ego. Muzyka ta zabrzmiała powtórnie pierwszy raz od czasów Bacha. Rzecz jasna Mendelssohn to człowiek swojej epoki i jego rozumienie twórczości kompozytorów barokowych było dalekie od estetyki osiemnastowiecznej. Niemniej doniosłość historyczna tego wykonania była ogromna. Przełom został dokonany i od tego czasu możemy datować wielki powrót muzyki lipskiego kantora do sal koncertowych i kościołów. Stopniowo kolejne kompozycje Bacha odnajdywały swoje miejsce w programach koncertów. Niemniej, w dalszym ciągu sprawa ich stylowego wykonawstwa pozostawała w cieniu. Sytuację tę utrwalały także romantyczne z ducha transkrypcje fortepianowe dzieł organowych dokonywanych przez Liszta czy Busoniego. Organiści i organiści-kompozytorzy próbowali dojść do sposobu wykonywania Bacha każdy na swój własny sposób.