Historya Uniwersytetu Jagiellońskiego Tom 1 i 2 1900r. - Kazimierz Morawski
Tom 1-467str
Tom2-472str
Uniwersytet Jagielloński (historyczne nazwy: Akademia Krakowska, Szkoła Główna Koronna, Szkoła Główna Krakowska, Uniwersytet Krakowski; łac. Universitas Jagellonica Cracoviensis[3], skr. UJ) – polski publiczny uniwersytet w Krakowie, najstarsza polska uczelnia, jeden z najstarszych uniwersytetów na świecie.
Uniwersytet (studium generale) został założony w 1364 roku w Krakowie z fundacji Kazimierza III Wielkiego i odnowiony w 1400 roku przez Władysława II Jagiełłę z fundacji Jadwigi Andegaweńskiej. W 1817 roku nadano mu nazwę Jagielloński, by podkreślić jego związki z tą dynastią.
W XV i na początku XVI wieku Akademia Krakowska przeżywała okres rozkwitu, jednak już w wieku XVI znalazła się w kryzysie, tracąc pozycję i prestiż. Kryzys ten pogłębiał się w wieku XVII i XVIII. W 1777 roku Hugo Kołłątaj podjął próbę zreformowania uczelni, poprawiając poziom naukowy, wprowadzając wykłady z nauk przyrodniczych i literatury polskiej oraz umożliwiając dostęp do nauki studentom pochodzącym z mieszczaństwa. W latach Rzeczypospolitej Krakowskiej (1815–1846) Akademia odgrywała istotną rolę w życiu politycznym, jednak jej poziom nauczania ani liczba studentów nie podniosły się znacząco. W pierwszej połowie XIX wieku pod względem prestiżu wyprzedziły ją uczelnie w Warszawie i Wilnie. Dopiero przyznanie autonomii Galicji w ramach monarchii austro-węgierskiej w 1867 roku przyniosło poprawę sytuacji uniwersytetu, prowadząc do dynamicznego rozwoju badań przyrodniczych i humanistyki. Pierwsze kobiety mogły podjąć studia w 1894 roku, pierwszą kobietę zatrudniono jako wykładowczynię w 1927. W dwudziestoleciu międzywojennym, w odrodzonej Polsce (1918–1939) Uniwersytet Jagielloński był najważniejszym spośród istniejących wówczas pięciu polskich uniwersytetów. W roku akademickim 1937/38 na wszystkich wydziałach uniwersytetu wprowadzono zasadę numerus clausus studentów pochodzenia żydowskiego, a w roku akademickim 1938/39 nie przyjęto żadnej osoby pochodzenia żydowskiego na medycynę i farmację. W czasie trwania II wojny światowej (1939–1945) uniwersytet był zamknięty, ale kilkuset studentów i profesorów brało udział w tajnym nauczaniu. 6 listopada 1939 w ramach akcji Sonderaktion Krakau, pod pretekstem wykładu, okupanci niemieccy zgromadzili ponad stu czterdziestu profesorów i asystentów uniwersytetu, których aresztowano i zesłano do obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen. W pierwszych latach powojennych, w okresie stalinizmu, władze komunistyczne zlikwidowały autonomię uczelni. Kontrolę nad uniwersytetem przejęła PZPR, zajęcia dydaktyczne uległy znacznej ideologizacji poprzez narzucenie doktryny marksizmu-leninizmu. W latach 1950–1954 z kilku wydzielonych wydziałów utworzono nowe uczelnie wyższe, w tym Akademię Rolniczą, Akademię Wychowania Fizycznego i Akademię Medyczną, zlikwidowano też Wydział Teologiczny. Sytuacja uległa rozluźnieniu po odwilży 1956 roku. W marcu 1968 roku oddziały ZOMO wtargnęły na teren Collegium Novum i pobiły protestujących studentów. Po przemianach ustrojowych w 1989 roku uniwersytet rozpoczął działalność w nowych warunkach, przywrócono mu autonomię. W 1993 włączono na powrót w jego struktury Collegium Medicum.
