Historia pewnego Niemca

Historia pewnego Niemca - Sebastian Haffner

Jest to powieść, nie rozprawa historyczna czy socjologiczna. Wprawdzie ma podtytuł „wspomnienia 1914 – 1933”, ale nie są to autentyczne wspomnienia czy pamiętniki, lecz zwyczajna powieść, jednak napisana w formie osobistych wspomnień. Lecz fakt, że jest to powieść, wcale nie pomniejsza jej znaczenia poznawczego. Jest to książka mądra, gdyż wiele daje do myślenia. Autor opowiada w niej i opisuje – nie jako socjolog czy historyk, ale jako pisarz – o duchowych procesach i przemianach, jakie rozstrzygnęły o losach wojny i o losach społeczeństwa niemieckiego. Jako bohater – podmiot opowiadający – zastanawia się nad prądami, reakcjami i przeobrażeniami we własnym życiu i w życiu wspominanych postaci. I ustawicznie stawia pytania, jak to się stało, że opisywane wydarzenia duchowe w swej „jednoczesności i zmasowaniu umożliwiły nastanie Trzeciej Rzeszy, a które stanowią dziś jej niewidzialne tło” (s. 186). I to jest najciekawsze: co i dlaczego zadecydowało, że Niemcy w swej większości stali się nazistami. Przecież byli ludźmi porządnymi, jako wspólnota byli pracowitym i praworządnym narodem, otwartym na inne narodowości.