Grawerstwo

Grawerstwo - Stanisaw Mac

Grawerstwo (inaczej rytownictwo) – zawód zaliczany do rzemiosł metalowych. Jest to jedna z najdawniejszych technik zdobienia wyrobów artystycznych (metal, kości, kamień, szkło). Grawerstwo to wykonywanie wgłębień (rys) o różnej głębokości, przekroju i kształtach, na powierzchniach metalowych (czasami w innych powierzchniach typu wielowarstwowa lub przeźroczysta pleksi, kamień półszlachetny lub szlachetny, często warstwowo wielobarwny). Grawer rytuje litery i wzory.

Do grawerowania ręcznego służą tzw. rylce, czyli specjalnie i różnie profilowane, ostre trzony ze stali, osadzone w drewnianych uchwytach, które pozwalają rzeźbić powierzchnię metalu techniką skrawania.

Jak większość zawodów grawerstwo ulegało automatyzacji, stąd grawer posługiwał się też maszynami grawerskimi (głównie kopiarkami). Obecnie za techniki grawerskie uważa się na równi z klasycznym rytowaniem (wybieraniem), także trawienie substancjami chemicznymi i rytowanie laserem. Dawniej grawerów zatrudniano w drukarniach (ręczna produkcja czcionek i znaków drukarskich), pieczątkarniach (produkcja stempli, pieczęci i pieczątek, odznak, medali), w mennicach (produkcja matryc do druku banknotów, obligacji, znaczków pocztowych itp.) oraz w artystycznych zakładach grawerskich, gdzie wykonywano prace grawerskie na przedmiotach ozdobnych, przedmiotach kultu religijnego, broni, biżuterii, itp. Obecnie zawód coraz rzadszy, niszowy, tracący swoją odrębność.