Granice wzrostu

Granice wzrostu - Donella H. Meadows

Pierwsza publikacja Klubu Rzymskiego, zawierająca raport analizujący rozwój społeczno-ekonomiczny i jego konsekwencje m.in. przyszłość ludzkości wobec wzrostu liczby mieszkańców Ziemi oraz wyczerpujących się zasobów naturalnych. Najczęściej występującą klasą argumentów przeciwko tezie o konieczności ciągłego wzrostu gospodarczego są argumenty oparte na koncepcji ekologicznych granic wzrostu, wysuwane już w czasach starożytnych i usystematyzowane w XVIII wieku przez Thomasa Malthusa. Jedną z pierwszych współczesnych prac naukowych z tej kategorii był raport Klubu Rzymskiego pt. Granice wzrostu (ang. The Limits to Growth) opublikowany w 1972 roku przez grupę doktorantów US-amerykańskiej uczelni MIT. Raport ten zawierał dyskusję komputerowego modelu rozwoju światowej gospodarki przy kontynuacji istniejących w momencie jego napisania trendów — demograficznych jak i dotyczących zużycia zasobów naturalnych, zwłaszcza ropy naftowej. Wynikiem symulacji było w każdym przypadku załamanie się wzrostu gospodarczego po kilkudziesięciu latach w wyniku wyniszczenia środowiska naturalnego połączonego z nadmiernym przyrostem naturalnym. Podobna argumentacja, jakkolwiek opierająca się na przemyśleniach teoretycznych, a nie na symulacjach komputerowych, jest jednym z podstawowych tez ekonomii ekologicznej. Przedstawiciele tej szkoły ekonomii argumentują, że ze względu na bardzo ograniczoną substytutowalność kapitału rzeczowego i naturalnego wzrost gospodarczy (wraz z przyrostem naturalnym) nie jest możliwy ad infinitum, jako że prędzej czy później doprowadziłby do przekroczenia granic pojemności ekologicznej (ang. carrying capacity) Ziemi i załamania gospodarczego.