Gawędy i satyry, 1873 r.

Gawędy i satyry, 1873 r. - Wacław Szymanowski

Satyra jest gatunkiem literackim wywodzącym się ze starożytności, który w swej treści ośmiesza i piętnuje ukazane w niej zjawiska lub postacie, prezentuje świat przez komiczną wręcz hiperbolizację wad ludzkich, negatywnych przejawów życia społecznego, obyczajowego, politycznego. Cechą charakterystyczną satyry jest karykaturalne ukazanie postaci. W swej formie satyra zbliżona jest do gawędy lub rozprawy moralizatorskiej. Służy głównie celom ideowym, polemicznym lub dydaktycznym. Satyra ukształtowana została w literaturze rzymskiej przez Lucyliusza, Horacego, Persjusza i Juwenalisa, jednak jej rozkwit przypada na oświecenie- utwory te pisał Krzysztof Opaliński, a mistrzem satyry został Ignacy Krasicki- niekwestionowany autorytet w tej dziedzinie. 

Jedną z wielu satyr Ignacego Krasickiego jest utwór „Do króla”, który na pierwszy rzut oka ukazuje wszystkie wady króla, jednak w rzeczywistości jest to panegiryk wychwalający władcę i jego sposób rządzenia. Podmiot liryczny w tym tekście stawia królowi bardzo poważne- jego zdaniem- zarzuty, które w rzeczywistości są jego zaletami. Takie zachowanie wręcz ośmiesza podmiot liryczny, którym jest zacofana i zadufana w sobie polska szlachta.