Filozofia i estetyka przyrody

Filozofia i estetyka przyrody - Gernot Bohme

Ważną, jeśli nie kluczową kategorią ekologicznej estetyki przyrody Bohmego staje się pojęcie mimesis, które nie odnosi się jednak — jak w klasycznym użyciu tego terminu — do naśladowania przez artystę natury w dziele sztuki, lecz do stanu zestrojenia ludzkiej cielesności i jej poruszeń emocjonalnych z charakterami przyrody. Bóhme idzie tu ideowym śladem twórców Szkoły Frankfurckiej, Maxa Horkheimera i Theodora W. Adorna. którzy kategorii tej przypisywali wiodącą rolę w swej filozoficznej krytyce współczesności. Owa formuła komunikowania się człowieka z przyrodą w doświadczeniu mimetycznym ma jednak w filozofii Adorna i Horkheimera — rzecz paradoksalna — dość abstrakcyjny, a po części i spekulatywny charakter. Horkheimer — w nawiązaniu do Benjaminowskiej koncepcji „prawdziwych imion rzeczy" nadanych im w okresie rajskim przez Boga i zapoznanych następnie przez semantyki języków cywilizowanych — będzie apelował o ponowne ich odsłonięcie w aktach mimesis, której naturę opisuje wszakże nie tyle w języku odwołującym się do współczesnej estetyki, ile w terminologii zaczerpniętej z etnografii kultur animistycznych. Bóhme natomiast nie tylko dostarcza współczesnych egzemplifikaeji opisywanych przez siebie wzorów związków mimetycznych człowieka z przyrodą (ogród angielski jako źródło swoistych doznań estetycznych, ale również pewne typy sztuki współczesnej19),lecz pogłębia samą koncepcję munesis o wspomniany wymiar ontyczny, szuka wreszcie sojuszników w koncepcjach pokrewnych, takich jak idea podmiotowości przyrody rozwijana przez Herberta Marcusego czy formuła „przymierza z przyrodą" Ernsta Błocha. Przydaje to jego stanowisku legitymacji histoiyczno-filozoficznych, czyniąc je kolejną artykulacją rozwijającego stopniowo swą tożsamość prądu filozofii współczesnej.