Eloe Nowele, 1918 r

Eloe Nowele, 1918 r - Marya Czeska

Marya Czeska ur. 16 I 1883 w Bielsku-Białej, zm. 11 VI 1944 w Krakowie, Pisarka, autorka librett.

W twórczości Cz. współistnieją 2 nurty tematyczne — hist, i rei.; całość podporządkowana jest celom popularyzatorskim. Strukturę utworów determinuje z góry określony typ adresata; do masowego czytelnika, z zamiarem spopularyzowania wydarzeń z 1863, adresowane są tzw. sceny dramatyczne. Wieczór Grottgerowski w 5 obrazach.

Sceny dramatyczne z 1863 roku (Lw 1914), Powstanie styczniowe (Pz 1925); ich dominantę kompozycyjną stanowi analogia do obrazów A. Grottgera, tzw. żywe obrazy (parateatralne formy religijne). Podobna tendencja cechuje grupę utworów Dwaj Rymszowie. Powieść historyczna z XVII w. (Pz 1917.1925), Z ducha i z ziemi (Pz 1919), W obronie Gdańska.

Powieść z czasów wojen polsko-szwedzkich (Pz 1925, Kr 19463), Dziwaczne przygody imć pana Jura Ben-dońskiego. Powieść na tle XV stulecia (Pz 1928, Łomża 19392), Teofila Sobieska, matka króla Jana (Lw 1933); formę epicką zużytkowano tu dla przekazania wiadomości hist, (dotyczących epok, znaczących momentów hist, lub postaci) i skuteczniejszego ich oddziaływania wychowawczego; stąd podział na postaci „czarno-białe", a rozbudowany komentarz narratorski ma charakter wypowiedzi o nastawieniu moralizatorskim.