Elekcja Zygmunta I

Elekcja Zygmunta I - Ludwik Finkiel

Zagadnienie historyczne, które rozpatruję w niniejszym wywodzie, jest następujące:
Ustalona od wieków tradycja, która z współczesnych kronik przeszła do nowszych dzieł historycznych, przedstawia elekcję Zygmunta I Starego jako sprawę, która się spełniła bez żadnych trudności, bez jakiejkolwiek opozycji. Władysław Jagiellończyk, król Czech i Węgier, najstarszy z rodu, sam nie ubiegając się o koronę, przelał jakoby swoje prawa na brata Zygmunta, którego gorąco zalecał i popierał; Zygmunt pozostał więc, po śmierci króla Aleksandra, jedynym kandydatem do tronu, który też z łatwością otrzymał.
Ale w toku tej elekcji zaszedł fakt doniosłego znaczenia, który należało koniecznie wyjaśnić, fakt zerwania niedawno, bo dopiero w czasie elekcji Aleksandra 1501 r., zawartej Unii polsko-litewskiej, wyraźnie stanowiącej, że odtąd ma być w Polsce i na Litwie jeden król, jeden pan, wybrany wspólnymi głosami w miejscu i w czasie oznaczonym, w Polsce. Zygmunt jednakże został wyniesiony najpierw oddzielnie na tron litewski w Wilnie 20 października 1506 roku, a potem dopiero dnia 8 grudnia t. r. dokonano jego elekcji na króla polskiego w Piotrkowie.