Dzieje polskiego podziemia na Białorusi 1939 - 1956

Dzieje polskiego podziemia na Białorusi 1939 - 1956 - Małgorzata Giżejewska

Z chwilą ponownego wkroczenia Armii Czerwonej na ziemie północno-wschodnie II RP w 1944 r., zostały wznowione deportacje Polaków do Kazachstanu i na Syberię, które trwały do śmierci Stalina, tzn. do 1953 r. Polacy jako naród o silnych tradycjach historycznych, niepodległościowych, wszechstronnym indywidualizmie oraz przeciw materialistycznej postawie w wierzeniach religijnych i poglądach na świat, stali się „wrogami dążeń sowieckich do niszczenia składników duchowych osobowości ludzkiej i przerabiania wolnej jednostki w uległego niewolnika”. Zsyłki powojenne miały charakter selektywny. Represjonowano przede wszystkim żołnierzy AK, osoby bardziej świadome narodowo i lepiej sytuowane materialnie. Według obliczeń białoruskiego naukowca Mikołaja Smiechowicza tylko w ciągu pierwszych lat powojennych (1946-1951) deportowano ponad milion Polaków z tzw. „Zachodniej Białorusi”. Nie wiemy ilu wśród nich było nauczycieli. W toku poszukiwań badawczych udało się ustalić nazwiska tylko 46 z nich. Polacy aresztowani w latach 1944-1945, jeśli nawet przeżyli 10-letnie wyroki, skazani byli na „wieczne zesłanie”. Tylko nieliczni trafili na listy przesiedleńców