Dzieje Polski,1920r.

Dzieje Polski,1920r. - Julian Baczyński

Historia Polski;– obejmuje dzieje;państwa;i;narodu polskiego;od X do XXI wieku. Dzieje Polski rozpoczynają się wraz z panowaniem pierwszego historycznego władcy;Mieszka I, który w 966 roku przyjął chrzest. Jego syn;Bolesław Chrobry;w 1025 roku został koronowany na pierwszego króla Polski. Do 1138 roku;Polska;jako;monarchia patrymonialna;rządzona była przez władców z dynastii;Piastów, którzy nie licząc wydzielanych juniorom dzielnic i przejściowych okresów podziału, zachowywali zwierzchność nad całym jej terytorium. W efekcie tzw.;ustawy sukcesyjnej;księcia;Bolesława Krzywoustego;ziemie polskie uległy na 150 lat pogłębiającemu się;rozbiciu dzielnicowemu. Próby ponownego zjednoczenia zaczęto podejmować pod koniec XIII w., a ostatecznie zostały one uwieńczone;koronacją;Władysława Łokietka;w 1320 roku. Dynastia Piastów wygasła po śmierci jego syna,;Kazimierza Wielkiego;w 1370, który nie pozostawił potomków. Rządy w Polsce przejęli;Andegawenowie;(Ludwik Węgierski;i;Jadwiga), a następnie królowie z dynastii;Jagiellonów. W 1569;Korona Królestwa Polskiego;weszła w stały związek z;Wielkim Księstwem Litewskim. Na mocy;unii zawartej w Lublinie;powstała;Rzeczpospolita Obojga Narodów, którą od 1573 rządzili władcy powoływani drogą;wolnej elekcji. Państwo to było jednym z największych terytorialnie organizmów politycznych;Europy. Po pokoju z;Rosją;zawartym w Polanowie;w 1634 osiągnęło powierzchnię 990 tys. km². W tym okresie w Rzeczypospolitej wykształcił się swoisty system polityczny, oparty na dominacji bardzo licznej;szlachty;i systemie rządów;parlamentarnych. Złoty wiek państwa przypadł na okres rządów ostatnich Jagiellonów. Ostatecznie zakończył się on wraz z wojnami połowy XVII wieku. Około IX w. na ziemiach polskich zaczęły się tworzyć silne organizmy polityczne. Do największego znaczenia doszły dwa – państwo;Wiślan, wokół Krakowa i państwo;Polan, wokół;Gniezna;i;Poznania. Państwo Wiślan znalazło się przypuszczalnie w drugiej połowie wieku pod panowaniem;wielkomorawskim, a potem, między 936 a 945 rokiem, czeskim. Z panowaniem wielkomorawskim wiązać można wspominany w źródłach chrzest księcia Wiślan... Początki kultury pisma w Polsce wiąże się z przyjęciem chrześcijaństwa. Pierwszym zabytkiem tego typu jest dokument;Dagome iudex, którym Mieszko I oddawał swe państwo w opiekę Stolicy Piotrowej. Z obecnością Brunona z Kwerfurtu związane są pierwsze dzieła literackie:;Drugi żywot;i;Pasja św. Wojciecha;oraz;Żywot Pięciu Braci Męczenników. W tym samym czasie powstają także pierwsze roczniki spisywane na ziemiach polskich i dotyczące Polski, najbogatszy z nich to;Rocznik kapitulny krakowski dawny... 20 stycznia 1320 w;Krakowie;został;koronowany;Władysław Łokietek. Tę datę uznaje się za moment odtworzenia zjednoczonego Królestwa Polskiego. W tym okresie Polska prowadziła wpierw wojnę z;zakonem krzyżackim, a następnie przede wszystkim dyplomatyczne spory z Krzyżakami i;Luksemburgami. W efekcie działań króla;Kazimierza Wielkiego;i jego doradców w 1335 Luksemburgowie zrzekli się, w zamian za 20 000;kop;groszy praskich, praw do tytułu króla Polski. Tym samym rządzący w Krakowie Piast został przez społeczność międzynarodową uznany za króla Polski. Działania prowadzone przez niego w kolejnych latach pozwoliły na zakończenie sporu z Krzyżakami (układ w Kaliszu;z 1343), a następnie podjęcie ekspansji na;Ruś Halicko-Włodzimierską. Po śmierci Kazimierza Wielkiego w 1370 tron polski przejął;Ludwik Węgierski;z dynastii;Andegawenów. Okres jego rządów to zarazem początek supremacji szlachty w życiu politycznym kraju, obdarzonej w 1374 w;Koszycach;pierwszym;przywilejem generalnym. Kiedy również Ludwik zmarł w 1382, w Polsce nastąpił okres najdłuższego w jej historii;bezkrólewia. Ostatecznie królem Polski 16 października 1384 została córka Ludwika,;Jadwiga Andegaweńska. W 1386 weszła ona w związek małżeński z księciem;litewskim;Jagiełłą, który 4 marca 1386 został koronowany na władcę Polski.