Dwór wiejski, Tom I-III, reprint z 1857 r. - Karolina Nakwaska
Tom I: 343 s., 1857 r. (1988r.)
Tom II: 411 s., 1858 r. (1988r.)
Tom III: 308 s., 1860 r. (1988r.)
Karolina Nakwaska, z domu Potocka herbu Pilawa - (ur. 6 sierpnia 1798 w Prażmowie, zm. 27 września 1875 w Tours) – polska pisarka.
Była córką Adama Potockiego i Marii Antoniny Rostworowskiej. 23 lipca 1815 we Lwowie wyszła za mąż za Aleksandra Starzeńskiego (zm. 1831). Krótko po narodzinach syna Franciszka Karolina postanowiła opuścić męża. Po uzyskaniu rozwodu, 19 września 1826 w Krakowie wyszła za mąż za Henryka Mirosława Nakwaskiego.
Debiutowała w 1830 w Gazecie Polskiej omówieniem Mnicha Józefa Korzeniowskiego. W czasie powstania listopadowego zajęła się założeniem szpitala dla rannych i chorych, przebywała w tym czasie w Warszawie. Po klęsce powstania listopadowego zmuszona była wyjechać za granicę, wiosną 1832 dołączyła do męża w Dreźnie.Na Podolu resztki mienia Potockich zostały zasekwestrowane, skonfiskowano majątek męża w Kępie Polskiej, w 1834 udało się uzyskać paszport emigracyjny, który pozwalał udać się do kraju i zniszczony majątek ratować. W 1840 Karolina przyjechała do teściów a potem za ich staraniem uzyskawszy paszport do cesarstwa udała się na Podole. Nie udało się ocalić majątku Bilcze sprzedanego Sapiehom. Mieszkała w 1841 w Paryżu, następnie w Szwajcarii, gdzie w Genewie ukazał się jej Dwór wiejski (t. 1–3 1843–44), będącej jednocześnie wszechstronnym poradnikiem dla kobiet. W 1862 przeniosła się z mężem do Tours.
Pisała dydaktyczne i umoralniające broszury i powiastki dla dzieci i dorosłych, najczęściej przerabiane z francuskiego. W latach 1860-65 współpracowała z Krakowskim Czasem.
(…) Pochodziła z magnackiej rodziny Potockich. Jej ojciec umarł dość młodo, a ona wychowywała się z matką – kobietą wyjątkowo lekkomyślną i rozrzutną, która w przeciągu krótkiego czasu roztrwoniła rodzinny majątek. Matka nie dająca sobie rady z utrzymaniem majątku wydała młodziutką Karolinę za mąż za Aleksandra Starzeńskiego (1815). Małżeństwo to w tak młodym wieku i bez miłości zakończyło się formalnie po 9 latach. Wedy to Karolina wzięła ślub z Henrykiem Mirosławem Nakwaskim i zaczęła wieść życie wiejskie. Niestety sielanka skończyła się dość szybko, gdyż jej małżonek, uwikłany w życie polityczne powstańczej Warszawy, zmuszony był opuścić kraj, a małżonka dołączyła do niego w 1832 roku. W czasie swej emigracyjnej tułaczki Nakwaska znalazła się w gronie najwybitniejszych pisarzy i działaczy patriotycznych.Kraszewski tak pisze o Nakwaskiej: „W sposobie przemawiania autorki naszej jest coś tak sympatycznego, ożywionego, ciepłego, dobitnego, polskiego, iż to, co z pod pióra jej wychodzi, mówi do serc, chwyta za nie i przekonywa”.
Podczas emigracyjnej tułaczki spotkało ją wiele przykrych spraw, m. in. straciła swojego małego synka, który ciężko chorował, a nagłe wygnanie z Drezna doprowadziło do jego zgonu.
Mniej więcej w tamtym okresie Nakwaska zetknęła się francuskim dziełem „La maison de campagne” wydanego w 1830 roku przez Aglaë Adanson. Książka ta była wzorem i inspiracją dla Karoliny, po wpływem którego napisała „Dwór wiejski. Dzieło poświęcone gospodyniom polskim, przydatne i osobom w mieście mieszkającym”. (…)
Tom I „Dom wiejski” poświęcony został ogólnym zagadnieniom życia na wsi (m.in. Korzyści dla zdrowia i przyjemności życia wiejskiego; Najprzyjemniejsze wsi położenie; Opis i rozkład domu mieszkalnego; Spiżarnia; Inne dworskie zabudowania; Dziedziniec, podwórze, mieżwa; Architektura budynków i materiały; Służący, ich wybór, przymioty jakie mieć powinni i postępowanie pani domu z niemi; Rozkład czasu i urządzenie ogólne domu; Książki przydatne na wsi; Pszczelnik)
Tom II „Kuchnia wiejska” na 412 stronach mieści około 200 przepisów kulinarnych.
Tom III „Rady i przepisy” zebrany jest w porządku alfabetycznym szereg praktycznych porad, m.in.: ból zębów, ciężarność, maligna, małżeństwa, mikstury, morwy, muchy i mrówki, własności pokarmów, wykręcanie nogi lub ręki, zachowanie się kobiet, zgorszenia.
