Dwór polski i jego otoczenie. Kresy Północno - Wschodnie

Dwór polski i jego otoczenie. Kresy Północno - Wschodnie - Jerzy Żenkiewicz

Żenkiewicz w swojej pracy stara się ukazać, jak bardzo życie dworskie w Kresach różniło się od tego w innych częściach Polski. Przedstawia szczegółowo zarówno aspekty materialne, jak budynki dworskie, ich wyposażenie, ogrody, jak i obyczajowe, takie jak struktura społeczna, relacje między dworem a chłopstwem, obrzędy oraz życie codzienne szlachty. Z jednej strony, dwór był miejscem pełnym przepychu, bogatych tradycji i obyczajów, a z drugiej, miejscem, gdzie życie toczyło się zgodnie z surowymi normami społecznymi i religijnymi.

Żenkiewicz przedstawia również rolę dworu w życiu kulturalnym, wskazując, jak dwór stanowił centrum życia intelektualnego i artystycznego, jak odbywały się tam spotkania, koncerty, a także jak dworzanie pielęgnowali tradycje narodowe i religijne. Z kolei, w kontekście otoczenia dworu, książka ukazuje charakterystyczne dla Kresów współistnienie wielu kultur: polskiej, litewskiej, ukraińskiej i białoruskiej, które często tworzyły swoistą mozaikę etniczną i religijną, mającą wpływ na kształtowanie się lokalnych zwyczajów, języka oraz obrzędów.

Autor odnosi się także do problematyki społecznej, omawiając relacje między różnymi warstwami społecznymi, szczególnie pomiędzy szlachtą a chłopstwem, a także między dworem a włościanami, którzy często pełnili funkcje służebne na dworach. Żenkiewicz zwraca uwagę na złożoność tej hierarchii społecznej oraz na to, jak uwarunkowania społeczne, polityczne i gospodarcze wpłynęły na postrzeganie dworu przez jego otoczenie.