Dwa życia jak dwa psalmy

Dwa życia jak dwa psalmy -

„Historia, którą zapisano w tej książce, początek miała w Zagórowie.
To małe miasteczko położone we wschodniej Wielkopolsce, nad południowym stokiem nadwarciańskiej doliny. Mieszkali tu „od wieków” Polacy, Żydzi i Niemcy. Tę wspólnotę mieszkańców i różnorodność ich świata najlepiej obrazowały trzy okazałe świątynie: kościół katolicki, synagoga i kościół ewangelicki – „niemiecki”, jak tu mówiono. Tak było do roku 1939. Wojna tamten świat zniszczyła. Bezpowrotnie. W 2007 r. Zagórów przygotowywał się do obchodów 600-lecia nadania przez króla Władysława Jagiełłę praw miejskich. Ta okrągła i budząca dumę rocznica spowodowała, że zaczęto myśleć o wydawnictwie prezentującym miasto i jego dzieje widziane ze współczesnej perspektywy. Tak powstała książka, którą zatytułowałem Zagórów. Album miasta 1407-2007. Ukazała się w roku jubileuszu, w czerwcu.
Pięć miesięcy później, w listopadzie, zadzwonił mój telefon.
– Czy pan Słowiński?
– Mirosław Słowiński – słucham.
– Mówi Leon Jedwab z Melbourne, w Australii. Ja jestem ostatni żyjący Żyd z Zagórowa. Dostałem pana książkę. Czy możemy porozmawiać?
Długa to była rozmowa. O losach jego rodziny i wielu zagórowskich Żydów, których przed II wojną światową mieszkało w miasteczku blisko tysiąc. Mój rozmówca gromadził zdjęcia, pamiątki, skrawki dokumentów, artykuły i wszelkie informacje o żydowskich mieszkańcach Zagórowa”. (z przedmowy: „O rozmowach, o których się nie zapomina”)