Duda-Gracz Jerzy, autograf - Gracz Jerzy Duda-
Jerzy Duda-Gracz (ur. 20 marca 1941 w Częstochowie, zm. 5 listopada 2004 w Łagowie) – polski malarz, rysownik, scenograf, pedagog, ojciec reżyserki teatralnej Agaty Dudy-Gracz.Ukończył Państwowe Liceum Technik Plastycznych w Częstochowie (obecna nazwa: Zespół Szkół Plastycznych im. Jacka Malczewskiego w Częstochowie), a następnie Wydział Grafiki filii krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach, gdzie otrzymał dyplom w 1968; tam też w latach 1976–1982 był docentem, wykładowcą malarstwa i grafiki. W latach 1992–2001 wykładał w Europejskiej Akademii Sztuk w Warszawie, a później, aż do śmierci, pracował na stanowisku profesora na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach.
Był określany jako „wnikliwy satyryk” o ostrym programie publicystyczno-moralizatorskim. Jego malarstwo zawsze budziło silne emocje. Przedstawiając ludzi o karykaturalnie zdeformowanych ciałach oraz używając czytelnych symboli, obnażał ludzkie wady – głupotę, nietolerancję, zakłamanie, chamstwo, lenistwo, ślepą fascynację pieniądzem i kulturą amerykańską.
Każdy obraz Dudy-Gracza oznaczony jest numerem i datą. Artysta tłumaczył, że ta dokumentacja miała być początkowo czynnikiem dyscyplinującym młodego malarza. Po latach okazało się to bardzo przydatne w tropieniu falsyfikatów.
Krzysztof Teodor Toeplitz pisał o malarstwie Dudy-Gracza, że to świat głęboko tragiczny. Świat, w którym człowiek nie potrafi znaleźć wewnętrznej harmonii i godnego miejsca. Często także wpisywano artystę w nurt groteski, porównując jego twórczość z malarstwem Petera Bruegla i Witolda Wojtkiewicza.
Sam artysta tak mówił o swojej sztuce: „maluję świat, który odchodzi, umiera, gdzie więcej jest snu, zdarzeń z dzieciństwa, świat w pejzażu przedindustrialnym. Na moich obrazach nie ma drutów telefonicznych, kabli, anten satelitarnych, samochodów, samolotów – tego wszystkiego, co zaprowadzi człowieka z powrotem na drzewo, jeżeli nadal będzie się tak intensywnie rozwijał pod tym względem” ; „Maluję to, co mi w duszy gra; im bardziej człowiek pierniczeje, tym lepiej wie, że odchodzi, a z nim cały ten świat. Z upływem czasu rodzi się czułość i tęsknota za tym, co bezpowrotne”.
Z okazji jubileuszu 25-lecia pracy artystycznej, powiedział, że „żegna się z publicystyką, bo przeszły mu już naiwne pasje poprawiania świata”.
W środowisku artystycznym zyskał miano wnikliwego i kontrowersyjnego, ale o skłonnościach satyrycznych. Jego nietypowe malarstwo często było krytykowane. Charakteryzowało się ono groteskowością, balansowało na granicy surrealizmu i symbolizmu. Ludzkie ciała były silnie zdeformowane. Obrazy wyrażały niechęć Dudy wobec wszechobecnej pogodni za pieniądzem, przejmowania wzorców z kultury amerykańskiej oraz społecznej nietolerancji, chamstwa i obłudy. Cechą identyfikacyjną dzieł polskiego malarza jest numer i data obrazu. W ten sposób podrobienie jakiegokolwiek egzemplarza jest utrudnione. Twórczość Dudy-Gracza podejmuje temat tragiczności świata, w którym egzystuje człowiek, poszukując swojego odpowiedniego miejsca. Bardzo często porównywana była z malarstwem Petera Bruegla i Witolda Wojtkiewicza.
Wśród dzieł Jerzego Dudy-Gracza na szczególną uwagę zasługują obrazy:
„Pamięci ojca”,
„Jeźdźcy Apokalipsy czyli Fucha”,
„Kalendarz polski”,
„Wigilia”.
Często rysował również autoportrety i portrety (np. Jerzego Waldorffa i Kazimierza Rudzkiego). Duda-Gracz jest również autorem kilku serii artystycznych, m.in. „Motywy i Portrety Polskie”, „Obrazy Arystokratyczno-Historyczne” oraz Pejzaże Polskie” i „Obrazy Prowincjonalno-Gminne”. Istotną częścią dorobku artystycznego jest cykl prac, poświęconych ulubionemu kompozytorowi Fryderykowi Chopinowi. Łącznie w skład kompozycji weszło aż 313 obrazów, które miały odzwierciedlać 295 utworów Chopina.
Cykl o Chopinie Dudy-Gracza w multimedialnej formie, był jedną z ekspozycji na Światowej Wystawie EXPO 2005 w Japonii. Pasjonaci sztuki mogli również obejrzeć chopinowską wystawę Teatrze Wielkim, kiedy to trwał XV Międzynarodowy Konkurs Chopinowski. Jerzy Duda-Gracz w swym dorobku ma też wiele odznaczeń i nagród, jak np. Medal „Polonia” oraz Srebrny Medal Solidarności Globalnej. Ponadto uhonorowano go Krzyżem Wielkimi, Komandorskim i Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz Odznaką Zasłużonych Działaczy Kultury. W Katowicach jedna ulic od 2007 roku nosi imię Jerzego Dudy-Gracza.
! Uwagi:
Obwoluta lekko zarysowana, zakurzona. Brzegi strony lekko zakurzone i pożółkłe. Książka zawiera dedykację autora.
