Demon ruchu z przedmową Józefa Jedlicza, 1922 r.

Demon ruchu z przedmową Józefa Jedlicza, 1922 r. - Stefan Grabiński

Demon ruchu – zbiór nowel fantastycznych Stefana Grabińskiego wydany w 1919.

Składają się na niego opowieści grozy, osnute wokół tematyki kolejowej (dworce, dróżnicy, konduktorzy, maszyniści). Bohaterowie traktują swój zawód jako rodzaj posłannictwa, rytuału czy kultu. W utworach są obecne niewytłumaczalne zjawiska, katastrofy, zabłąkane pociągi, tajemnicze depesze, dziwne stacje, ślepe tory. W zjawiskach tych przejawia się „demon ruchu” nadający światu techniki rysy irracjonalne.

Pierwsze wydanie zbioru obejmowało 9 opowiadań: "Maszynista Grot", "Błędny pociąg" (Legenda kolejowa), "Demon ruchu", "Smoluch", "Wieczny pasażer" (Humoreska), "W przedziale", "Sygnały", "Ślepy tor", "Ultima Thule". Następną edycję, która ukazała się w 1922 roku, uzupełniono o trzy kolejne nowele: "Głucha przestrzeń (Ballada kolejowa)", "Fałszywy alarm", "Dziwna stacja (Fantazja przyszłości)". Została dodana także Przedmowa Józefa Jedlicza.

Autor planował także trzecie wznowienie zbioru. W liście do Kazimierza Czachowskiego z 23.02.1931 roku pisze: "Zwłaszcza radbym przeprowadzić nowe, zwiększone o 2 nowele, wydanie Demona ruchu". Pierwszą z nowel były Engramy Szatery (opublikowane pierwotnie w „Naokoło świata“, 1926, nr 28, s. 19-42), drugą natomiast Przypowieść o krecie tunelowym. (Epilog do „Demona Ruchu“) (opublikowana w  dodatku literackim „Polonia”